Burun, yüzün öne doğru çıkıntı yapan yapısı nedeniyle düşme, çarpma, spor kazası veya trafik kazası gibi durumlarda yaralanmaya açık bölgelerden biridir. Burun travması, burun bölgesinin darbe alması sonucunda yumuşak dokularda, kıkırdakta veya burun kemiklerinde meydana gelen yaralanmaları ifade eder.

Hafif bir travma yalnızca ağrı ve şişliğe neden olabilirken daha güçlü darbelerde burun kanaması, şekil değişikliği veya kırık meydana gelebilir.

Burun yaralanmasının ciddiyetini yalnızca ağrının şiddetine bakarak anlamak her zaman mümkün değildir. Özellikle belirgin şekil bozukluğu, nefes alma güçlüğü veya durmayan kanama varsa tıbbi değerlendirme gerekir.

Burun Travması Neden Olur?

Burun travmasının birçok farklı nedeni olabilir. En sık karşılaşılan durumlar arasında şunlar yer alır:

• Düşme,
• Spor sırasında alınan darbeler,
• Trafik kazaları,
• Bir cisme veya yüzeye çarpma,
• Fiziksel darbe,
• İş veya ev kazaları.

Özellikle temas sporlarıyla ilgilenen kişilerde yüz ve burun yaralanmaları görülebilir.

Yaralanmanın türü ve şiddeti, darbenin yönüne ve gücüne göre değişebilir.

Burun Travması Belirtileri Nelerdir?

Burun travmasının ardından ortaya çıkan belirtiler kişiden kişiye ve yaralanmanın şiddetine göre farklılık gösterebilir.

Sık görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Burunda ağrı ve hassasiyet,
• Şişlik,
• Burun kanaması,
• Burun veya göz çevresinde morarma,
• Burundan nefes almakta zorlanma,
• Burun şeklinde değişiklik,
• Dokunulduğunda hassasiyet.

Burunda belirgin eğrilik veya travma öncesinde bulunmayan bir şekil değişikliği kırık açısından değerlendirme gerektirebilir.

Burun Kırığı Nasıl Anlaşılır?

Burun kırığında ağrı, şişlik, morarma ve kanama görülebilir. Burun normal görünümünden farklı hale gelebilir veya nefes almak zorlaşabilir.

Ancak travmanın hemen ardından oluşan şişlik burun şeklini değerlendirmeyi zorlaştırabilir.

Bu nedenle yalnızca aynaya bakarak burun kırığı olup olmadığına kesin karar vermek mümkün değildir. Tanı için sağlık profesyonelinin muayenesi gerekir.

Mayo Clinic, burunda şekil bozukluğu, nefes alma güçlüğü ve durmayan kanama gibi belirtilerin değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Burun Travmasında İlk Yardım Nasıl Yapılır?

Hafif bir yaralanmanın ardından şişliği azaltmak amacıyla burun bölgesine dışarıdan soğuk uygulama yapılabilir. Buz doğrudan cilde temas ettirilmemeli; bir bez veya havluya sarılarak uygulanmalıdır.

Başın hafif öne eğilmesi, özellikle burun kanaması varsa kanın boğaza doğru akmasını azaltmaya yardımcı olur.

Burun kanamasında burunun yumuşak kısmına kesintisiz basınç uygulanabilir. Mayo Clinic, kanama sırasında oturmayı, öne doğru eğilmeyi ve burun deliklerini sıkıştırmayı öneriyor.

Burun Kanamasında Baş Geriye Atılır mı?

Hayır. Burun kanaması sırasında başı geriye doğru atmak önerilen yaklaşım değildir.

Bu hareket kanın boğaza akmasına ve yutulmasına neden olabilir. Bunun yerine kişi dik oturmalı ve hafifçe öne eğilmelidir.

Burun deliklerinin hemen üzerindeki yumuşak bölüm sıkıştırılarak birkaç dakika boyunca kesintisiz basınç uygulanması gerekir.

Travmadan Sonra Burun Düzeltilmeye Çalışılmalı mı?

Burunda eğrilik fark edildiğinde kişinin kendi başına burnunu çekerek, bastırarak veya iterek düzeltmeye çalışması doğru değildir.

Böyle bir müdahale mevcut yaralanmayı kötüleştirebilir.

Şekil bozukluğu varsa sağlık kuruluşunda değerlendirme yapılması daha güvenlidir. Tedavi yöntemi kırığın veya yaralanmanın özelliklerine göre belirlenir.

Burun Travmasından Sonra Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Her küçük darbe acil müdahale gerektirmez. Ancak bazı belirtiler daha ciddi bir yaralanmaya işaret edebilir.

Özellikle:

• Kanama durmuyorsa,
• Burunda belirgin şekil bozukluğu varsa,
• Burundan nefes almak ciddi biçimde zorlaştıysa,
• Yaralanma ciddi bir kafa travmasıyla birlikte meydana geldiyse,
• Şiddetli veya giderek artan ağrı varsa,
• Burundan berrak, su benzeri sıvı geliyorsa

gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Mayo Clinic, ciddi baş veya boyun yaralanması belirtileriyle birlikte görülen burun travmalarında acil yardım alınmasını öneriyor.

Septal Hematom Nedir?

Burun travmalarında gözden kaçırılmaması gereken durumlardan biri septal hematomdur. Burun deliklerini birbirinden ayıran septum bölgesinde kan birikmesiyle ortaya çıkabilir.

Burun içinde tıkanıklık ve şişlik oluşturabilir. Özellikle travma sonrasında gelişen belirgin burun tıkanıklığının değerlendirilmesi önemlidir.

Septal hematom tedavi edilmediğinde burun kıkırdağında komplikasyonlara yol açabileceğinden tıbbi müdahale gerektirir.

Burun Travması Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi yaralanmanın türüne göre değişir.

Hafif yumuşak doku yaralanmalarında dinlenme ve soğuk uygulama yeterli olabilirken kırık veya septum yaralanmalarında farklı müdahaleler gerekebilir.

Yer değiştirmiş bazı burun kırıklarında hekim tarafından kemiklerin yeniden konumlandırılması gerekebilir. Daha karmaşık yaralanmalarda cerrahi tedavi değerlendirilebilir.

Hangi yöntemin gerekli olduğuna muayene sonucunda karar verilir.

Burun Travması Kaç Günde İyileşir?

İyileşme süresi travmanın şiddetine bağlıdır. Hafif şişlik ve morluklar zaman içerisinde azalabilirken kırık veya daha ciddi yaralanmaların iyileşmesi daha uzun sürebilir.

Bu nedenle herkes için geçerli kesin bir iyileşme süresi vermek doğru değildir.

İyileşme sırasında yeniden darbe alma riskinden kaçınmak ve hekimin önerilerine uymak önemlidir.

Çocuklarda Burun Travmasına Dikkat

Çocuklarda düşme ve oyun sırasında meydana gelen darbeler nedeniyle burun yaralanmaları görülebilir.

Özellikle belirgin şekil değişikliği, devam eden kanama, nefes alma güçlüğü veya burun içerisinde ciddi şişlik fark edilirse değerlendirme gerekir.

Çocuğun burnunu ebeveynin kendi başına düzeltmeye çalışmaması önemlidir.

Sonuç

Burun travması, basit bir çarpmadan burun kemiği kırığına kadar farklı şiddetlerde ortaya çıkabilir. Ağrı, şişlik ve kısa süreli kanama hafif yaralanmalarda görülebilse de belirgin şekil değişikliği, nefes alma güçlüğü veya durmayan kanama daha ciddi değerlendirme gerektirir.

İlk yardım sırasında soğuk uygulama yapılabilir ve kanama varsa kişi öne doğru eğilerek burunun yumuşak bölümüne basınç uygulayabilir. Travma sonrasında burnu elle düzeltmeye çalışmamak özellikle önemlidir.