Gözlerde yanma, batma ya da sürekli kum varmış gibi bir his yaşıyorsanız bunun nedeni göz kuruluğu olabilir. Günümüzde uzun süre telefon ve bilgisayar kullanmak, klima, kuru hava ve bazı günlük alışkanlıklar bu sorunu daha sık karşımıza çıkarıyor. Bazı kişilerde kısa süreli olan göz kuruluğu, bazılarında ise uzun süre devam edebiliyor.
Gözyaşı yalnızca ağladığımız zaman ortaya çıkan bir sıvı değildir. Göz yüzeyinin sağlıklı kalması için sürekli olarak ince bir gözyaşı tabakasına ihtiyaç vardır. Bu tabaka yeterli olmadığında veya çok hızlı buharlaştığında göz kuruluğu belirtileri başlayabilir.
Göz Kuruluğu Nedir?
Göz kuruluğu, göz yüzeyini nemli ve sağlıklı tutan gözyaşı tabakasının yeterli görev yapamaması durumudur. Bunun nedeni gözyaşı üretiminin azalması olabileceği gibi gözyaşının normalden hızlı buharlaşması da olabilir.
Sağlıklı bir gözyaşı tabakası gözün kaygan kalmasına yardımcı olur. Aynı zamanda göz yüzeyinin korunmasında ve görüş kalitesinde rol oynar. Bu nedenle gözyaşı dengesindeki bozulma yalnızca rahatsızlık hissine değil, zaman zaman bulanık görmeye de yol açabilir.
Göz Kuruluğu Belirtileri Nelerdir?
Göz kuruluğu herkeste aynı şekilde ortaya çıkmaz. En sık görülen belirtilerden biri gözlerde batma ve yanma hissidir. Özellikle uzun süre ekrana baktıktan sonra şikayetler daha belirgin hale gelebilir.
Yaygın belirtiler arasında gözlerde kızarıklık, kaşıntı, batma, yabancı cisim hissi, ışığa karşı hassasiyet ve bulanık görme bulunabilir. Gözlerde yorgunluk ve ağırlık hissi de yaşanabilir.
İlginç şekilde göz kuruluğu bazen göz sulanmasına da neden olabilir. Göz yüzeyindeki tahrişe tepki olarak daha fazla gözyaşı üretilebilir. Ancak oluşan bu gözyaşı, göz yüzeyini yeterince uzun süre nemli tutamayabilir.
Göz Kuruluğu Neden Olur?
Göz kuruluğunun tek bir nedeni yoktur. Yaşın ilerlemesiyle gözyaşı üretiminde azalma görülebilir. Bunun dışında çevre şartları ve günlük yaşam alışkanlıkları da önemli rol oynar.
Bilgisayar, tablet veya telefon ekranına uzun süre bakmak en sık karşılaşılan etkenlerden biridir. Ekrana odaklandığımızda göz kırpma sıklığımız azalabilir. Daha az göz kırpmak ise gözyaşının göz yüzeyinde eşit şekilde dağılmasını zorlaştırabilir.
Klimalı ortamlar, rüzgar, sigara dumanı ve düşük nem oranı da gözyaşının daha hızlı buharlaşmasına yol açabilir.
Kontakt lens kullanımı bazı kişilerde göz kuruluğu şikayetlerini artırabilir. Bunun yanında bazı ilaçlar ve çeşitli sağlık sorunları da gözyaşı üretimini veya gözyaşının yapısını etkileyebilir.
Ekran Kullanımı Göz Kuruluğunu Artırır mı?
Uzun süre ekran karşısında çalışan kişiler göz kuruluğunu daha sık fark edebilir. Buradaki temel sorunlardan biri ekrana bakarken daha seyrek göz kırpmaktır.
Bilgisayar başında çalışan kişiler düzenli aralıklarla gözlerini dinlendirebilir. Sık kullanılan yöntemlerden biri 20-20-20 kuralıdır. Buna göre yaklaşık her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 20 feet yani 6 metre uzaktaki bir noktaya bakılır.
Bilinçli şekilde göz kırpmak ve ekranı göz hizasının biraz altında tutmak da rahatlama sağlayabilir.
Göz Kuruluğuna Ne İyi Gelir?
Hafif göz kuruluğunda günlük alışkanlıklarda yapılacak bazı değişiklikler faydalı olabilir. Uzun süre kesintisiz ekran kullanımından kaçınmak bunların başında gelir.
Klima veya vantilatör havasının doğrudan yüze gelmemesi gerekir. Çok kuru ortamlarda hava nemlendiriciler kullanılabilir. Dışarıda rüzgarlı havalarda güneş gözlüğü kullanmak da göz yüzeyinin korunmasına yardımcı olabilir.
Göz doktorunun uygun görmesi halinde yapay gözyaşı damlaları kullanılabilir. Ancak sık veya uzun süre göz damlası kullanılması gerekiyorsa ürün seçimini doktor ya da eczacıyla değerlendirmek daha doğru olur.
Göz Kuruluğu Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi, göz kuruluğunun nedenine ve şiddetine göre değişir. Hafif vakalarda yaşam tarzı değişiklikleri ve uygun yapay gözyaşı ürünleri yeterli olabilir.
Daha uzun süren durumlarda ise göz doktoru gözyaşı miktarını, gözyaşının ne kadar hızlı buharlaştığını ve göz yüzeyinin durumunu değerlendirebilir. Göz kapağındaki yağ bezlerinin düzgün çalışmaması gibi sorunlar varsa buna yönelik farklı tedaviler uygulanabilir.
Bu nedenle başkasına iyi gelen bir göz damlasını gelişigüzel kullanmak yerine sorunun nedeninin belirlenmesi önemlidir.
Ne Zaman Göz Doktoruna Başvurulmalı?
Göz kuruluğu zaman zaman ortaya çıkıyorsa basit önlemlerle azalabilir. Ancak belirtiler uzun süre devam ediyorsa veya günlük hayatı etkiliyorsa göz muayenesi gerekir.
Şiddetli göz ağrısı, belirgin görme kaybı, yoğun kızarıklık, ışığa karşı ciddi hassasiyet veya gözde yaralanma gibi durumlarda ise tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.
Göz Kuruluğunu Önlemek İçin Neler Yapılabilir?
Gün içinde ekran molaları vermek, yeterli sıvı almak ve göz kırpmayı ihmal etmemek faydalı alışkanlıklardır. Kontakt lens kullananların da önerilen kullanım ve temizlik kurallarına dikkat etmesi gerekir.
Özellikle bilgisayar başında saatler geçiren kişiler çalışma ortamındaki nem oranına ve klima kullanımına dikkat edebilir.
Göz kuruluğu oldukça yaygın olsa da sürekli hale geldiğinde görmezden gelinmemelidir. Nedeni doğru belirlendiğinde günlük alışkanlıklardaki küçük değişiklikler ve uygun tedavi seçenekleriyle şikayetleri kontrol altına almak çoğu zaman mümkündür.
