Yapay zekâ artık yalnızca teknoloji şirketlerinin kullandığı bir araç olmaktan çıkarak eğitimden sanayiye, kamu hizmetlerinden günlük yaşama kadar pek çok alanı etkileyen stratejik bir teknoloji haline geldi. Türkiye de bu dönüşüm doğrultusunda önümüzdeki yıllarda izleyeceği yol haritasını Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030 ile belirledi.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan plan; kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliğiyle Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki kapasitesini geliştirmeyi amaçlıyor. Plan, önceki Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi 2021-2025 döneminin ardından Türkiye’nin yeni dönem yapay zekâ politikalarını şekillendiriyor.
Peki Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı 2026-2030 nedir, hangi hedefleri içeriyor ve vatandaşlardan şirketlere kadar hayatımızda neleri değiştirebilir?
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı 2026-2030 Nedir?
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030, Türkiye’nin yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesi ve kullanımında önümüzdeki yıllarda izleyeceği politikaları belirleyen ulusal yol haritasıdır.
Planın temel yaklaşımında yalnızca yapay zekâ teknolojilerini kullanmak değil, bu teknolojilerden ekonomik ve toplumsal değer üretmek bulunuyor.
Eylem Planı dört ana eksen üzerine kuruluyor:
Fark Et: Yapay zekâ konusunda toplumdaki bilgi ve farkındalığın artırılması.
İstifade Et: Yapay zekâ teknolojilerinden ekonomik ve toplumsal fayda sağlanması.
Üret: Türkiye’nin kendi yapay zekâ teknolojilerini, modellerini ve çözümlerini geliştirmesi.
Yönet: Yapay zekânın güvenilir, etik ve insan odaklı bir yaklaşımla yönetilmesi.
Bu dört temel eksen altında toplam 16 eylem bulunuyor.
5 Milyon Kişiye Yapay Zeka Eğitimi Hedefleniyor
Planın en dikkat çekici bölümlerinden biri yapay zekâ okuryazarlığı.
Türkiye’nin 81 ilinde Yapay Zekâ Okuryazarlığı Atölyeleri kurulması ve ilk iki yıl içerisinde 5 milyon vatandaşın yapay zekâ konusunda eğitim alması hedefleniyor.
Bunun yanında insan kaynağı konusunda iki önemli hedef daha bulunuyor:
10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı yetiştirilmesi,
100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirilmesi.
Böylece yapay zekânın yalnızca yazılım geliştiriciler tarafından kullanılan bir teknoloji olması yerine farklı meslek gruplarında da etkin şekilde kullanılabilmesi amaçlanıyor.
Ulusal Veri Kütüphanesi Kurulacak
Yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesindeki en önemli kaynaklardan biri veridir. Bu nedenle Eylem Planı’nın önemli bölümlerinden birini Türkiye’nin veri altyapısının geliştirilmesi oluşturuyor.
Plan kapsamında sağlık, tarım, eğitim ve elektronik ticaret gibi stratejik alanlardan en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden erişime açılması hedefleniyor.
Bu veri altyapısının özellikle:
Araştırmacıların,
Üniversitelerin,
Teknoloji girişimlerinin,
Yazılım geliştiricilerin,
Yapay zekâ şirketlerinin
yeni yapay zekâ çözümleri geliştirmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Türkiye’nin Veri Merkezi Kapasitesi Artırılacak
Yapay zekâ sistemlerinin çalıştırılması büyük miktarda hesaplama gücü gerektiriyor. Bu nedenle yalnızca yazılım geliştirmek yeterli değil; güçlü veri merkezleri ve hesaplama altyapıları da gerekiyor.
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı kapsamında veri merkezlerinin kurulu gücünün 2030 yılına kadar en az 1 gigavat seviyesine çıkarılması hedefleniyor.
Ayrıca yapay zekâ, bulut teknolojileri ve dijital altyapı alanlarında özel sektör öncülüğünde en az 10 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesi amaçlanıyor.
Yapay Zeka Büyüme Bölgeleri Kurulacak
Planın teknoloji girişimlerini ilgilendiren önemli unsurlarından biri de Yapay Zekâ Büyüme Bölgeleri.
Bu bölgelerle yapay zekâ geliştiren girişimlerin ihtiyaç duyduğu altyapı, yatırım ve büyüme olanaklarının güçlendirilmesi hedefleniyor.
Bunun yanında yapay zekâ girişimlerini desteklemek amacıyla özel araştırma ve büyüme fonları ile yenilikçi teknolojilerin kontrollü biçimde denenmesine imkân sağlayan düzenleyici test ortamlarının geliştirilmesi planlanıyor.
Türkçe Büyük Dil Modeli Çalışmaları Hızlanacak
Eylem Planı’nın önemli hedeflerinden biri Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki teknolojik bağımsızlığının artırılması.
Bu kapsamda Türkçe verilerle geliştirilen yerli büyük dil modeli çalışmalarının ilerletilmesi hedefleniyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK BİLGEM bünyesinde yürütülen çalışmalarla Türkçeye özgü üretken yapay zekâ çözümlerinin geliştirilmesine odaklanıyor. Bakanlığın 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi’nde de Türkçe Büyük Dil Temel Modeli Projesi, yapay zekâ alanında dışa bağımlılığın azaltılmasına yönelik çalışmalar arasında gösteriliyor.
Kamuda Yapay Zeka Kullanımı Artacak
Yeni dönemde yapay zekânın kamu kurumlarında daha fazla kullanılması da hedefleniyor.
Kamu yatırım programlarında yapay zekâ projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması planlanıyor. Böylece yapay zekâ destekli projelerin kamu politikalarının ve dijital dönüşüm çalışmalarının daha belirgin bir parçası haline getirilmesi amaçlanıyor.
Yapay zekânın kamu hizmetlerinde yaygınlaşması; veri analizi, süreç otomasyonu ve vatandaşlara sunulan dijital hizmetler gibi birçok alanda yeni uygulamaların ortaya çıkmasını sağlayabilir.
Güvenilir ve Etik Yapay Zeka Önem Kazanacak
Eylem Planı yalnızca yapay zekâ teknolojilerinin yaygınlaştırılmasına odaklanmıyor.
Planın temel ilkeleri arasında:
İnsan odaklılık,
Güvenilirlik,
Etik sorumluluk,
Dijital egemenlik,
Sürdürülebilir kalkınma
yer alıyor.
Bu yaklaşım, yapay zekânın hangi alanlarda ve hangi kurallar çerçevesinde kullanılacağı konusunun önümüzdeki yıllarda daha fazla önem kazanacağını gösteriyor.
Yapay Zeka Günlük Hayatımızda Neleri Değiştirebilir?
Eylem Planı’nın hedefleri hayata geçirildikçe yapay zekânın Türkiye’deki kullanım alanlarının genişlemesi beklenebilir.
Özellikle:
Kamu hizmetlerinin dijitalleşmesi,
Üretim süreçlerinin otomasyonu,
Eğitimde yapay zekâ destekli uygulamalar,
Sağlık verilerinin analiz edilmesi,
Tarım teknolojilerinin geliştirilmesi,
Siber güvenlik uygulamaları,
E-ticaret sistemleri,
Yeni teknoloji girişimlerinin kurulması
gibi alanlarda yapay zekâ teknolojilerinin etkisinin artması mümkün.
Ancak bunların bir kısmı Eylem Planı’nın hedeflerinden hareketle beklenen sonuçlardır. Planın gerçek etkisi, açıklanan projelerin önümüzdeki yıllarda hangi ölçüde uygulanacağına bağlı olacaktır.
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı Ne Zamana Kadar Uygulanacak?
Plan 2026-2030 dönemini kapsıyor.
Türkiye’nin önceki Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi 2021-2025 dönemini kapsıyordu. Yeni Eylem Planı ise yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı gelişmeler doğrultusunda Türkiye’nin yaklaşımını güncelleyerek 2030 yılına uzanan yeni hedefler ortaya koyuyor.
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı Neden Önemli?
Yapay zekâ alanındaki küresel rekabet artık yalnızca hangi ülkenin daha iyi yazılım geliştirdiğiyle sınırlı değil.
Veri merkezleri, nitelikli insan kaynağı, büyük dil modelleri, veri altyapıları, girişim sermayesi ve yapay zekâ mevzuatı da bu rekabetin önemli parçaları haline geliyor.
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı’nın önemi de bu alanları tek bir ulusal yol haritası altında ele almasından kaynaklanıyor.
Hedeflerin gerçekleşmesi durumunda Türkiye’nin yalnızca yapay zekâ teknolojilerini kullanan değil, aynı zamanda yapay zekâ geliştiren ve ihraç edebilen ülkelerden biri haline gelmesi amaçlanıyor.
Sonuç
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030, yapay zekâ okuryazarlığından uzman yetiştirilmesine, kamu verilerinin erişime açılmasından veri merkezlerine ve yerli yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesine kadar geniş kapsamlı hedefler içeriyor.
5 milyon kişiye yapay zekâ eğitimi verilmesi, 10 bin ileri düzey uzman ve 100 bin uygulama profesyoneli yetiştirilmesi, en az 2 bin kamu veri setinin erişime açılması ve veri merkezi kapasitesinin 2030’a kadar en az 1 gigavata çıkarılması planın ölçülebilir hedefleri arasında bulunuyor.
Planın Türkiye’deki yapay zekâ ekosisteminde ne ölçüde dönüşüm yaratacağını ise önümüzdeki yıllarda açıklanan eylemlerin uygulanma düzeyi gösterecek.
