Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biridir. Hastalık meme dokusundaki bazı hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla ortaya çıkar. Erken dönemde belirti vermeden ilerleyebileceği gibi memede kitle, meme başında değişiklik veya cilt görünümünde farklılık gibi belirtilerle de kendini gösterebilir.
Meme kanserinde erken tanı, tedavinin mümkün olduğunca erken başlatılabilmesi açısından büyük önem taşır. Bu nedenle kadınların kendi meme yapısını tanıması, ortaya çıkan yeni değişiklikleri fark etmesi ve yaşına uygun meme kanseri taramalarını yaptırması önemlidir.
Ancak memede görülen her kitle veya değişiklik meme kanseri anlamına gelmez. Kistler, hormonal değişiklikler ve iyi huylu meme hastalıkları da benzer belirtilere yol açabilir.
Peki meme kanserinin ilk belirtileri nelerdir, memedeki hangi değişiklikler önemlidir ve ne zaman doktora başvurmak gerekir?
Meme Kanseri Nedir?
Meme kanseri, meme dokusundaki anormal hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalması sonucunda oluşan kötü huylu hastalıktır.
Kanser hücreleri çoğunlukla süt kanalları veya süt üretiminden sorumlu lobüllerden gelişmeye başlar.
Hastalık ilk aşamalarda yalnızca meme içerisinde sınırlı olabilir. Tedavi edilmediği bazı durumlarda kanser hücreleri çevredeki dokulara, koltuk altındaki lenf düğümlerine veya vücudun başka bölgelerine yayılabilir.
Bu nedenle erken dönemde fark edilmesi son derece önemlidir.
Meme Kanserinin İlk Belirtileri Nelerdir?
Meme kanseri herkeste aynı belirtilerle ortaya çıkmaz.
Bazı kadınlarda ilk fark edilen bulgu memede bir kitle olurken bazı kişilerde meme başındaki veya meme derisindeki değişiklikler dikkat çekebilir.
Meme kanseriyle ilişkili olabilecek başlıca belirtiler şunlardır:
Memede yeni ortaya çıkan kitle veya sertlik
Meme dokusunda kalınlaşma
Meme boyutunda veya şeklinde değişiklik
Meme derisinde çökme veya içeri çekilme
Portakal kabuğunu andıran cilt görünümü
Meme veya meme başında kızarıklık
Meme başının sonradan içeri çekilmesi
Meme başından özellikle kanlı veya olağan dışı akıntı
Meme başı çevresindeki deride değişiklik
Koltuk altında kitle veya şişlik
Bu belirtilerden birinin bulunması doğrudan meme kanseri teşhisi anlamına gelmez.
Ancak daha önce olmayan yeni bir değişiklik fark edildiğinde nedeninin belirlenmesi amacıyla sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir.
Memede Kitle Meme Kanseri Belirtisi midir?
Memede yeni fark edilen kitle, meme kanserinin en bilinen belirtilerinden biridir.
Meme kanseriyle ilişkili kitleler bazı kişilerde sert, düzensiz sınırlı ve ağrısız olabilir. Ancak yalnızca kitlenin sertliği veya ağrı oluşturup oluşturmamasına bakarak kanser olup olmadığı anlaşılamaz.
Önemli bir nokta şudur:
Memede bulunan kitlelerin tamamı kanser değildir.
Meme kistleri, fibroadenomlar ve hormonal değişiklikler gibi birçok iyi huylu durum da memede kitle oluşturabilir.
Buna karşılık ağrısız olması da bir kitlenin önemsiz olduğu anlamına gelmez.
Yeni ortaya çıkan veya büyüdüğü fark edilen meme kitlesinin doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Meme Kanseri Kitlesi Ağrır mı?
Meme kanseriyle ilişkili kitleler çoğu zaman ağrısız olabilir.
Bu nedenle “ağrımıyor, önemli değildir” düşüncesi doğru değildir.
Öte yandan meme ağrısı kadınlarda oldukça yaygındır ve çoğu zaman kanser dışındaki nedenlerle ortaya çıkar.
Adet döngüsü, hormonal değişimler, enfeksiyonlar, kas-iskelet sistemi kaynaklı sorunlar ve bazı iyi huylu meme hastalıkları ağrıya yol açabilir.
Yeni başlayan, sürekli devam eden veya memedeki başka bir değişiklikle birlikte görülen ağrı doktor tarafından değerlendirilmelidir.
Meme Şeklindeki Değişiklikler Önemli mi?
Evet.
Bir memenin diğerine göre yeni gelişen şekilde farklı görünmesi değerlendirilmesi gereken belirtilerden biri olabilir.
Örneğin;
meme boyutunda belirgin değişiklik,
meme konturunda farklılık,
meme dokusunda yeni bir asimetri,
memenin belirli bölgesinde çekilme
gibi bulgular göz ardı edilmemelidir.
Kadınların iki memesinin tamamen aynı boyutta veya şekilde olması gerekmez. Doğal asimetri oldukça yaygındır.
Burada önemli olan önceden bulunmayan yeni bir değişikliğin ortaya çıkmasıdır.
Meme Derisinde Portakal Kabuğu Görünümü Nedir?
Meme derisinin gözeneklerinin belirginleşerek portakal kabuğunu andıran bir görünüm kazanması meme kanserinde görülebilen cilt değişikliklerinden biridir.
Tıbbi olarak ciltte ödem oluşmasıyla ilişkili olabilir.
Bunun yanında;
kızarıklık,
kalınlaşma,
şişlik,
ciltte çökme,
meme derisinin içeri doğru çekilmesi
gibi değişiklikler de değerlendirilmelidir.
Bu belirtiler enfeksiyon gibi farklı hastalıklarda da görülebilir. Ancak yeni ortaya çıkan ve devam eden cilt değişikliklerinin doktor tarafından incelenmesi gerekir.
Bazı kadınların meme başları doğal olarak içe dönük olabilir ve bu durum uzun yıllardır aynı şekilde devam edebilir.
Dikkat edilmesi gereken durum, daha önce normal konumda bulunan bir meme başının yeni şekilde içeri çekilmeye başlamasıdır.
Meme başında;
şekil değişikliği,
içe çekilme,
kızarıklık,
kabuklanma,
yara görünümü
gibi yeni değişiklikler fark edildiğinde değerlendirme yapılması gerekir.
Meme Başından Kanlı Akıntı Neden Olur?
Meme başından özellikle kendiliğinden ortaya çıkan ve kanlı olan akıntı meme kanserinde görülebilecek belirtilerden biridir.
Ancak meme başı akıntısının da çok sayıda iyi huylu nedeni bulunabilir.
Hormonal değişiklikler, bazı ilaçlar veya süt kanallarını etkileyen iyi huylu hastalıklar akıntıya yol açabilir.
Özellikle;
tek memeden gelen,
kendiliğinden ortaya çıkan,
kanlı veya berrak olan
akıntının doktor tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
Koltuk Altında Kitle Meme Kanserinden Olabilir mi?
Meme kanseri hücreleri bazı durumlarda koltuk altındaki lenf düğümlerine yayılabilir.
Bu nedenle koltuk altında yeni ortaya çıkan ve nedeni açıklanamayan kitle veya şişlik değerlendirilmelidir.
Hatta bazı kişilerde memede belirgin bir kitle fark edilmeden önce koltuk altında şişlik ortaya çıkabilir.
Ancak koltuk altındaki her kitle kanser değildir.
Enfeksiyonlar, cilt hastalıkları ve bağışıklık sisteminin çeşitli reaksiyonları lenf düğümlerinde büyümeye yol açabilir.
Kitle uzun süre devam ediyorsa veya büyüyorsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Meme Kanseri Belirti Vermeden Olabilir mi?
Evet.
Meme kanseri özellikle erken evrelerde hiçbir belirti oluşturmayabilir.
Tarama mamografisinin önemli olmasının temel nedenlerinden biri de budur.
Mamografi, kişinin kendisinin veya doktorunun elle fark edemeyeceği kadar küçük bazı değişikliklerin belirti ortaya çıkmadan önce görülmesini sağlayabilir.
Türkiye’deki ulusal meme kanseri tarama programında 40-69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir mamografi uygulanmaktadır.
Belirti bulunması durumunda ise kişinin rutin tarama yaşını veya bir sonraki mamografi tarihini beklemesi doğru değildir.
Meme Kanseri Hangi Yaşlarda Görülür?
Meme kanseri ergenlik sonrasında farklı yaşlarda görülebilir ancak risk yaş ilerledikçe artar.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre kadın olmak ve ilerleyen yaş meme kanseri açısından en önemli temel risk faktörleri arasındadır.
Bununla birlikte genç kadınlarda da meme kanseri görülebilir.
Bu nedenle kişinin yaşı ne olursa olsun memede olağan dışı ve yeni bir değişiklik fark edildiğinde değerlendirme yapılmalıdır.
Meme Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?
Meme kanseri tek bir nedene bağlı olarak gelişmez.
Riski artırabilen faktörler arasında;
ilerleyen yaş,
kadın cinsiyeti,
ailede meme kanseri öyküsü,
BRCA1 veya BRCA2 gibi bazı kalıtsal gen değişiklikleri,
obezite,
alkol kullanımı,
tütün kullanımı,
daha önce radyasyona maruz kalma,
bazı üreme ve hormonal faktörler,
menopoz sonrası bazı hormon tedavileri
yer alabilir.
Bununla birlikte önemli bir ayrıntı vardır:
Meme kanseri gelişen kadınların önemli bir bölümünde kadın olmak ve yaş dışında belirgin bir risk faktörü bulunmaz.
Dolayısıyla “Ailemde meme kanseri yok, bende olmaz” düşüncesi doğru değildir.
Ailede Meme Kanseri Olması Riski Artırır mı?
Evet.
Özellikle anne, kız kardeş veya kız çocuk gibi birinci derece yakınlarda meme kanseri bulunması kişinin riskini artırabilir.
Kanserin genç yaşta ortaya çıkması veya ailede birden fazla meme ve yumurtalık kanseri vakasının bulunması kalıtsal yatkınlık açısından daha fazla önem taşıyabilir.
BRCA1 ve BRCA2 genlerindeki bazı kalıtsal değişiklikler meme ve yumurtalık kanseri riskini önemli ölçüde artırabilir.
Bununla birlikte meme kanseri olan kadınların çoğunda bilinen güçlü bir aile öyküsü bulunmadığı unutulmamalıdır.
Memede şüpheli bir değişiklik fark edilmesi durumunda ilk aşamada doktor tarafından klinik değerlendirme yapılır.
Kişinin yaşına ve bulgunun özelliklerine göre;
mamografi,
meme ultrasonu,
meme MR’ı
gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Görüntülemede şüpheli bir bölge bulunması durumunda kesin tanı için biyopsi gerekebilir.
Biyopsi sırasında şüpheli dokudan küçük bir örnek alınarak patoloji laboratuvarında incelenir.
Mamografi ile Meme Kanseri Kesin Anlaşılır mı?
Mamografi meme kanseri açısından şüpheli değişikliklerin tespit edilmesinde son derece önemli bir yöntemdir ancak tek başına her durumda kesin kanser teşhisi koymaz.
Mamografide;
kitle,
asimetri,
mikrokalsifikasyon,
meme dokusundaki yapısal değişiklikler
gibi bulgular görülebilir.
Radyolog gerekli görürse ultrason veya MR gibi ek incelemeler isteyebilir.
Kanser açısından şüpheli bir bölgenin kesin tanısı çoğu durumda biyopsi ve patolojik inceleme sonucunda konur.
Meme Kanseri Erken Teşhis Edilirse Ne Olur?
Meme kanserinde erken teşhis tedavi başarısı açısından son derece önemlidir.
Kanser henüz küçükken ve çevredeki lenf düğümlerine veya uzak organlara yayılmadan tespit edildiğinde tedavi seçenekleri daha geniş olabilir.
Tedavi;
cerrahi,
radyoterapi,
kemoterapi,
hormon tedavisi,
hedefe yönelik ilaçlar,
immünoterapi
gibi yöntemlerin bir veya birkaçından oluşabilir.
Hangi tedavinin kullanılacağı tümörün özellikleri, evresi ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir.
Kendi Kendine Meme Kontrolü Nasıl Yapılmalı?
Kadınların kendi meme yapısını tanıması yeni gelişen değişiklikleri daha kolay fark etmelerini sağlayabilir.
Burada amaç belirli bir muayene tekniğini kusursuz uygulamaktan ziyade memenin normal görünümünü ve dokusunu bilmektir.
Ayna karşısında;
meme şekli,
cilt görünümü,
meme başlarının konumu
gözlemlenebilir.
Duş sırasında veya uzanırken meme ve koltuk altındaki dokuda daha önce bulunmayan bir değişiklik fark edilip edilmediğine dikkat edilebilir.
Herhangi bir yeni kitle veya görünüm değişikliği fark edilmesi durumunda kişinin kendi kendine tanı koymaya çalışması yerine doktora başvurması gerekir.
Hangi Belirtilerde Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri ortaya çıktığında sağlık kuruluşuna başvurulması önerilir:
Memede yeni kitle veya sertlik
Koltuk altında yeni kitle
Meme şeklinde yeni değişiklik
Meme derisinde çökme veya portakal kabuğu görünümü
Meme başının yeni şekilde içeri çekilmesi
Kanlı veya olağan dışı meme başı akıntısı
Meme başı veya çevresinde iyileşmeyen yara ve kabuklanma
Nedeni açıklanamayan ve devam eden meme değişikliği
Bu belirtilerin büyük bölümünün kanser dışındaki nedenlerle de oluşabileceği unutulmamalıdır.
Ancak nedeni doktor değerlendirmesi olmadan kesin olarak belirlemek mümkün değildir.
Meme Kanseri Belirtileri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Meme kanserinin en sık ilk belirtisi nedir?
En sık fark edilen belirtilerden biri memede yeni oluşan kitle veya kalınlaşmadır. Ancak meme kanseri belirti vermeden de gelişebilir.
Meme kanseri kitlesi ağrır mı?
Meme kanseriyle ilişkili kitleler sıklıkla ağrısızdır. Fakat yalnızca ağrının bulunup bulunmamasına göre değerlendirme yapılamaz.
Memede her kitle kanser midir?
Hayır. Meme kitlelerinin önemli bir bölümü iyi huyludur. Yeni ortaya çıkan kitlenin yine de doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Meme kanseri koltuk altında belli olur mu?
Bazı durumlarda koltuk altındaki lenf düğümlerinde şişlik veya kitle görülebilir.
Meme kanserinde meme başından akıntı olur mu?
Özellikle tek taraflı, kendiliğinden ortaya çıkan ve kanlı akıntı değerlendirilmesi gereken belirtilerden biridir.
Meme kanseri kaç yaşında görülür?
Her yaşta görülebilmekle birlikte risk yaş ilerledikçe artmaktadır.
Mamografi normal çıkarsa meme kanseri yok mudur?
Mamografi önemli bir tarama yöntemidir ancak hiçbir test yüzde 100 doğruluk sağlamaz. Yeni bir belirti varsa normal mamografi sonucuna rağmen doktor değerlendirmesi gerekir.
Meme kanseri erken teşhis edilebilir mi?
Evet. Belirtilerin erken değerlendirilmesi ve uygun yaş grubundaki düzenli taramalar hastalığın erken dönemde tespit edilmesine yardımcı olabilir.
Sonuç
Meme kanserinin belirtileri kişiden kişiye değişebilir.
En sık fark edilen bulgulardan biri memede yeni oluşan kitle veya kalınlaşma olsa da meme şeklinde değişiklik, ciltte çökme veya portakal kabuğu görünümü, meme başının içeri çekilmesi, kanlı akıntı ve koltuk altında şişlik de değerlendirilmesi gereken belirtiler arasındadır.
Ancak bu bulguların bulunması kişinin kesin olarak meme kanseri olduğu anlamına gelmez. Meme kitlelerinin ve diğer meme değişikliklerinin çok sayıda iyi huylu nedeni bulunabilir.
Önemli olan daha önce bulunmayan yeni bir değişiklik ortaya çıktığında doktora başvurmaktır.
Meme kanseri erken evrede belirti vermeyebileceğinden düzenli tarama da önemlidir. Türkiye’deki ulusal programda 40-69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir mamografi uygulanmaktadır.
Belirti bulunan kişiler ise rutin mamografi tarihini beklememelidir.
Erken fark edilen değişikliklerin zamanında değerlendirilmesi, meme kanserinin erken teşhis edilmesine ve uygun tedavinin daha hızlı başlanmasına yardımcı olabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve doktor muayenesi, tanı veya kişisel tıbbi önerinin yerine geçmez.
Kaynaklar: Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve T.C. Sağlık Bakanlığı meme kanseri erken tanı ve tarama kaynakları.
