Hemanjiom, kan damarlarının anormal biçimde çoğalması sonucu oluşan, çoğunlukla iyi huylu damar oluşumlarına verilen isimdir. Özellikle bebeklerde görülen infantil hemanjiomlar, doğumdan sonraki ilk haftalarda ortaya çıkabilir ve yaşamın ilk aylarında hızlı büyüme gösterebilir.

Hemanjiomlar çoğu zaman cilt üzerinde kırmızı veya morumsu bir lezyon şeklinde fark edilir. Halk arasında bazen “damar beni” olarak da adlandırılabilir.

Peki hemanjiom nedir, neden oluşur, tehlikeli midir ve kendiliğinden geçer mi?

Hemanjiomların büyük bölümü iyi huyludur ve zaman içerisinde küçülme eğilimi gösterebilir. Ancak göz, burun, ağız veya solunum yolları gibi önemli bölgelerde bulunan, hızla büyüyen, yara açılan ya da organ fonksiyonlarını etkileyen hemanjiomlarda erken tıbbi değerlendirme önemlidir.

Hemanjiom Nedir?

Hemanjiom, damar yapılarının çoğalmasıyla ortaya çıkan iyi huylu vasküler oluşumdur.

Özellikle infantil hemanjiom, çocukluk çağında en sık karşılaşılan iyi huylu damar tümörlerinden biridir.

İnfantil hemanjiomların önemli bir özelliği belirli bir büyüme döngüsüne sahip olmasıdır.

Genellikle önce hızlı büyüme dönemi yaşanır, ardından büyüme yavaşlar ve zaman içerisinde gerileme başlayabilir.

Bu nedenle hemanjiom görülen her bebeğin mutlaka ameliyat edilmesi gerekmez.

Hemanjiom Doğuştan mı Olur?

İnfantil hemanjiomların bir bölümü doğum sırasında belirgin olmayabilir.

Doğumdan sonraki ilk birkaç hafta içerisinde küçük kırmızı bir alan şeklinde ortaya çıkabilir ve sonraki aylarda büyüyebilir.

Bu özellik, hemanjiomların doğuştan itibaren tamamen gelişmiş şekilde bulunan bazı damar anomalilerinden ayrılmasına yardımcı olur.

Bununla birlikte konjenital hemanjiom olarak adlandırılan ve doğum sırasında tamamen gelişmiş halde bulunan farklı hemanjiom türleri de vardır.

Dolayısıyla bütün hemanjiomların gelişim süreci aynı değildir.

Bebeklerde Hemanjiom Neden Olur?

İnfantil hemanjiomların neden bazı bebeklerde geliştiği tam olarak açıklanmış değildir.

Damarları oluşturan hücrelerin çoğalmasıyla ilişkilidir ancak bunu başlatan mekanizmalar karmaşıktır.

Bazı durumlarda daha sık görülebilir.

Örneğin:

• Kız bebeklerde,
• Prematüre doğanlarda,
• Düşük doğum ağırlığı bulunanlarda

infantil hemanjiom görülme olasılığının daha yüksek olduğu bilinmektedir.

Ancak bunlar risk faktörleridir; bebeğin hemanjiomunun kesin nedenini göstermez.

Hemanjiom Nasıl Görünür?

Görünüm hemanjiomun ciltteki derinliğine göre değişebilir.

Yüzeysel hemanjiomlar genellikle parlak kırmızı renkte ve cilt yüzeyinden kabarık olabilir.

Bu görünüm nedeniyle bazen “çilek hemanjiomu” veya “çilek beni” olarak adlandırılır.

Derin hemanjiomlar ise cilt altında bulunabilir ve daha mavimsi veya cilt renginde bir şişlik şeklinde görülebilir.

Bazı hemanjiomlarda hem yüzeysel hem derin bileşen bulunabilir.

Hemanjiom Büyür mü?

Evet. Özellikle infantil hemanjiomların en karakteristik özelliklerinden biri yaşamın ilk aylarında hızlı büyüyebilmesidir.

Büyümenin büyük bölümü genellikle bebeğin erken aylarında gerçekleşir.

Daha sonra büyüme yavaşlayabilir ve lezyon zaman içerisinde gerileme dönemine girebilir.

Bu nedenle özellikle ilk aylarda hemanjiomun:

• Boyutunun,
• Yerinin,
• Büyüme hızının,
• Görünümünün

takip edilmesi önemlidir.

Gerekirse farklı tarihlerde çekilen fotoğraflar büyümenin değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Hemanjiom Kendiliğinden Geçer mi?

Birçok infantil hemanjiom zaman içerisinde kendiliğinden küçülebilir.

Gerileme yıllar içerisinde devam edebilir.

Ancak “nasıl olsa geçer” diyerek bütün hemanjiomları takip etmemek doğru değildir.

Çünkü hemanjiom küçüldükten sonra bazı kişilerde:

• Gevşek deri,
• Renk değişikliği,
• İz,
• Yüzeysel damar görünümü

kalabilir.

Daha önemlisi, bazı hemanjiomlar büyüme döneminde organ fonksiyonlarını etkileyebilir.

Hemanjiom Tehlikeli midir?

Hemanjiomların büyük kısmı ciddi bir sağlık problemi oluşturmaz.

Ancak risk yalnızca hemanjiomun büyüklüğüne bağlı değildir. Bulunduğu bölge de çok önemlidir.

Örneğin göz çevresindeki bir hemanjiom büyüyerek görmeyi etkileyebilir.

Burun veya dudak çevresindeki büyük hemanjiomlar fonksiyonel ve kozmetik sorunlara neden olabilir.

Solunum yollarını etkileyen hemanjiomlar ise daha ciddi olabilir.

Bu nedenle bazı hemanjiomlarda erken tedavi, ileride oluşabilecek sorunları önleyebilir.

Göz Çevresindeki Hemanjiom Neden Önemlidir?

Göz kapağı veya göz çevresinde hızla büyüyen bir hemanjiom bebeğin görüşünü engelleyebilir.

Görmenin geliştiği kritik dönemde gözün yeterince kullanılmaması ambliyopi (göz tembelliği) gibi kalıcı görme sorunlarına yol açabilir.

Bu nedenle göz çevresindeki hemanjiomlarda:

“Biraz bekleyelim, nasıl olsa küçülür.”

yaklaşımı her zaman uygun değildir.

Çocuk doktoru, dermatoloji ve gerektiğinde göz hastalıkları değerlendirmesi gerekebilir.

Dudak ve Ağız Çevresindeki Hemanjiomlar

Dudak çevresindeki hemanjiomlar:

• Beslenmeyi etkileyebilir,
• Yara açılmasına eğilim gösterebilir,
• Kanayabilir,
• İyileşme sonrasında iz bırakabilir.

Özellikle hızla büyüyen dudak hemanjiomlarının erken değerlendirilmesi önemlidir.

Hemanjiom Yara Olur mu?

Evet. Hemanjiomlarda görülebilen önemli komplikasyonlardan biri ülserasyon, yani yüzeyde yara gelişmesidir.

Yara oluştuğunda:

• Ağrı,
• Kanama,
• Enfeksiyon riski,
• İz kalması

gibi sorunlar ortaya çıkabilir.

Özellikle bez bölgesi, dudak veya sürtünmenin fazla olduğu alanlarda ülserasyon görülebilir.

Hemanjiom üzerinde yara gelişmesi durumunda doktor değerlendirmesi gerekir.

Hemanjiom Kanar mı?

Hemanjiom yüzeyi yaralandığında kanama görülebilir.

Küçük yüzeysel kanamalar genellikle basıyla kontrol altına alınabilir.

Ancak kanama durmuyorsa veya yoğun görünüyorsa tıbbi yardım alınmalıdır.

Hemanjiomu kesmeye, delmeye veya evde herhangi bir yöntemle yok etmeye çalışmak kesinlikle uygun değildir.

Hemanjiom Kanser midir?

Hayır. İnfantil hemanjiom iyi huylu bir damar tümörüdür.

“Tümör” kelimesi ebeveynleri korkutabilir ancak tümör kelimesi her zaman kanser anlamına gelmez.

Hemanjiomlar vücudun başka bölgelerine metastaz yapan kötü huylu kanserler gibi davranmaz.

Bununla birlikte iyi huylu olması, her hemanjiomun önemsiz olduğu anlamına da gelmez. Bulunduğu bölge ve büyüme özellikleri nedeniyle tedavi gerektirebilir.

Hemanjiom ile Damar Malformasyonu Aynı mı?

Hayır.

Hemanjiom ile vasküler malformasyonlar farklı damar anomalileridir.

İnfantil hemanjiom genellikle doğumdan sonraki haftalarda belirginleşir, hızlı büyüme dönemi geçirir ve daha sonra gerileyebilir.

Vasküler malformasyonlar ise genellikle doğumdan itibaren bulunur ve çocuk büyüdükçe onunla birlikte büyüme eğilimindedir.

Tedavileri de farklı olabileceği için doğru tanı önemlidir.

Hemanjiom Nasıl Teşhis Edilir?

Çoğu yüzeysel infantil hemanjiom, deneyimli bir doktor tarafından muayene ile tanınabilir.

Her durumda görüntüleme testi yapılması gerekmez.

Tanının belirsiz olduğu, derin yerleşimli veya iç organ tutulumundan şüphe edilen durumlarda:

• Ultrasonografi,
• Doppler ultrason,
• MR

gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.

Hangi incelemenin gerekli olduğuna hemanjiomun özelliklerine göre karar verilir.

Karaciğerde Hemanjiom Olur mu?

Evet. Karaciğerde de hemanjiom görülebilir.

Ancak erişkinlerde rastlantısal olarak saptanan karaciğer hemanjiomu ile bebeklerde görülen tipik cilt infantil hemanjiomlarını tamamen aynı klinik durum olarak değerlendirmemek gerekir.

Karaciğer hemanjiomları çoğu zaman başka bir nedenle yapılan ultrason, BT veya MR sırasında tesadüfen fark edilebilir.

Küçük ve belirti oluşturmayan birçok karaciğer hemanjiomu tedavi gerektirmeyebilir.

Hemanjiom Tedavisi Gerekir mi?

Her hemanjiomun tedavi edilmesi gerekmez.

Küçük, komplikasyon oluşturmayan ve riskli bölgede bulunmayan bazı infantil hemanjiomlar düzenli olarak takip edilebilir.

Tedavi özellikle:

• Görmeyi tehdit eden,
• Solunumu etkileyen,
• Beslenmeyi zorlaştıran,
• Hızla büyüyen,
• Ülserleşen,
• Kalıcı şekil bozukluğu riski yüksek olan

hemanjiomlarda değerlendirilebilir.

Hemanjiom Tedavisinde Propranolol Kullanılır mı?

Evet. Propranolol, tedavi gerektiren infantil hemanjiomlarda önemli tedavi seçeneklerinden biridir.

Propranolol aslında beta bloker grubunda bulunan bir ilaçtır ancak infantil hemanjiomların küçülmesinde etkili olduğu anlaşılmıştır.

Tedavi sırasında hemanjiomun büyümesi durabilir ve zaman içerisinde küçülme görülebilir.

Ancak propranolol doktor kontrolü olmadan kullanılabilecek bir ilaç değildir.

Propranololün Yan Etkileri Var mı?

Olabilir.

Propranolol:

• Kalp hızını düşürebilir,
• Kan basıncını etkileyebilir,
• Kan şekerinin düşmesine katkıda bulunabilir,
• Bazı çocuklarda solunum problemleri oluşturabilir.

Bu nedenle bebeğin tedaviye uygunluğu değerlendirilir ve kullanım şekli doktor tarafından belirlenir.

İlacın dozu bebeğin kilosuna göre değişebileceğinden internetten bulunan dozlar kesinlikle uygulanmamalıdır.

Hemanjiom İçin Lazer Tedavisi Yapılır mı?

Bazı hemanjiomlarda veya hemanjiom geriledikten sonra kalan yüzeysel damar değişikliklerinde lazer tedavisi değerlendirilebilir.

Ancak lazer her hemanjiomun birinci tedavisi değildir.

Hemanjiomun:

• Türü,
• Derinliği,
• Bulunduğu bölge,
• Çocuğun yaşı

tedavi seçimini etkiler.

Hemanjiom Ameliyat Edilir mi?

Cerrahi tedavi günümüzde her infantil hemanjiom için ilk seçenek değildir.

Ancak belirli durumlarda:

• Tedavi sonrasında kalan dokunun düzeltilmesi,
• Fonksiyonel sorun oluşturan lezyonların çıkarılması,
• Diğer tedavilere uygun olmayan vakalar

için cerrahi düşünülebilir.

Karar kişiye özel olarak verilir.

Hemanjioma Evde Müdahale Edilir mi?

Hayır.

Hemanjiomu:

• İğneyle delmek,
• Kesmek,
• Sıkmak,
• Yakmak,
• Bitkisel veya aşındırıcı maddeler sürmek

tehlikeli olabilir.

Bu işlemler ciddi kanama, yara, enfeksiyon ve kalıcı iz oluşmasına neden olabilir.

Hemanjiomun tedavi gerektirip gerektirmediği sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmelidir.

Hemanjiom Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hemanjiom kanser midir?
Hayır. İnfantil hemanjiom iyi huylu bir damar tümörüdür.

Hemanjiom kendiliğinden geçer mi?
Birçok infantil hemanjiom yıllar içerisinde kendiliğinden küçülür. Ancak bazıları tedavi gerektirir.

Hemanjiom büyür mü?
Evet. Özellikle yaşamın ilk aylarında hızlı büyüme görülebilir.

Hemanjiom neden olur?
Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Damar hücrelerinin anormal çoğalmasıyla ilişkilidir.

Hemanjiom patlarsa ne olur?
Yüzey yaralanırsa kanama meydana gelebilir. Kanama durmuyorsa tıbbi yardım alınmalıdır.

Hemanjiom için hangi doktora gidilir?
Çocuk doktoru veya dermatoloji ilk değerlendirmeyi yapabilir. Yerleşimine göre çocuk cerrahisi, plastik cerrahi, göz hastalıkları veya başka uzmanlıkların değerlendirmesi gerekebilir.

Hemanjiomda Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Bebekte yeni ortaya çıkan damar benzeri bir lezyonun özellikle erken aylarda doktor tarafından değerlendirilmesi faydalıdır.

Daha hızlı değerlendirme özellikle şu durumlarda önemlidir:

• Hemanjiom hızla büyüyorsa,
• Göz çevresindeyse,
• Burun veya dudak bölgesindeyse,
• Solunumu etkiliyorsa,
• Beslenmeyi zorlaştırıyorsa,
• Yara oluşmuşsa,
• Tekrarlayan kanama varsa,
• Çok büyük veya birden fazla hemanjiom bulunuyorsa.

Özellikle fonksiyon kaybı riski taşıyan hemanjiomlarda erken değerlendirme önemlidir, çünkü infantil hemanjiomların hızlı büyüdüğü dönem yaşamın ilk aylarıdır.

Sonuç

Hemanjiom, özellikle bebeklerde görülebilen ve kan damarlarının çoğalmasıyla oluşan iyi huylu bir damar tümörüdür.

İnfantil hemanjiomların birçoğu yaşamın ilk aylarında büyür ve daha sonra yıllar içerisinde kendiliğinden küçülmeye başlayabilir. Bu nedenle her hemanjiom tedavi gerektirmez.

Ancak hemanjiomun bulunduğu bölge en az büyüklüğü kadar önemlidir.

Özellikle göz, burun, dudak ve solunum yollarını etkileyen; hızla büyüyen veya yara açılan hemanjiomların erken değerlendirilmesi gerekir.

Tedavi gereken infantil hemanjiomlarda propranolol önemli seçeneklerden biridir. Bunun yanında belirli vakalarda lazer veya cerrahi tedavi uygulanabilir.

Hemanjiomu evde kesmek, delmek veya çeşitli maddeler sürerek yok etmeye çalışmak ise ciddi kanama ve yara riskine neden olabileceğinden uygulanmamalıdır.