İlkbaharın gelmesiyle birlikte burun akıntısı, hapşırma, gözlerde kaşıntı ve sulanma gibi şikâyetler yaşayan birçok kişi bu belirtileri soğuk algınlığıyla karıştırabilir. Ancak şikâyetlerin özellikle yılın belirli dönemlerinde tekrarlaması polen alerjisi ile ilişkili olabilir.

Peki polen alerjisi nedir, belirtileri nelerdir ve polen alerjisine ne iyi gelir?

Polen alerjisi, bağışıklık sisteminin ağaç, çimen veya yabani otlardan havaya yayılan polenlere karşı aşırı duyarlılık göstermesi sonucunda ortaya çıkan alerjik bir durumdur.

Polenler normalde çoğu insan için zararsız maddelerdir. Ancak alerjik kişilerde bağışıklık sistemi polenleri tehdit olarak algılayabilir ve bunun sonucunda çeşitli alerjik belirtiler gelişebilir.

Özellikle burun ve gözleri etkileyen bu durum günlük yaşamı, uyku kalitesini ve kişinin açık havada geçirdiği zamanı önemli ölçüde etkileyebilir.

Polen Nedir?

Polen, bitkilerin üreme sürecinde oluşturduğu çok küçük taneciklere verilen isimdir.

Bazı bitkilerin polenleri böcekler aracılığıyla taşınırken bazıları rüzgârla çevreye yayılır.

Alerji açısından özellikle havada kolaylıkla taşınabilen polenler önemlidir.

Polenler kilometrelerce uzağa taşınabildiği için kişinin yakın çevresinde belirgin bir ağaç veya çimen bulunmaması polene maruz kalmayacağı anlamına gelmez.

Polen Alerjisi Neden Olur?

Polen alerjisinde kişinin bağışıklık sistemi belirli polen proteinlerine karşı duyarlılık geliştirir.

Polen vücuda ulaştığında bağışıklık sistemi tarafından çeşitli kimyasal maddeler salınır. Bunlardan biri histamindir.

Histamin ve diğer inflamatuvar maddeler:

• Hapşırma,
• Burun akıntısı,
• Burun kaşıntısı,
• Gözlerde sulanma,
• Gözlerde kaşıntı

gibi tipik alerji belirtilerinin ortaya çıkmasına katkıda bulunur.

Herkes polene maruz kaldığı halde alerji geliştirmez. Genetik yatkınlık ve çevresel faktörler kişinin alerjik hastalık geliştirme ihtimalini etkileyebilir.

Polen Alerjisinin Belirtileri Nelerdir?

Polen alerjisinin en sık görülen belirtileri üst solunum yollarını ve gözleri etkiler.

Yaygın belirtiler arasında:

• Art arda hapşırma,
• Şeffaf ve sulu burun akıntısı,
• Burun tıkanıklığı,
• Burunda kaşıntı,
• Boğazda kaşıntı,
• Gözlerde kaşıntı,
• Gözlerde sulanma,
• Gözlerde kızarıklık

bulunabilir.

Bazı kişilerde yorgunluk ve uyku kalitesinde bozulma da görülebilir.

Astımı bulunan kişilerde polen maruziyeti bazı dönemlerde solunum şikâyetlerini de tetikleyebilir.

Polen Alerjisi Gözleri Etkiler mi?

Evet. Polen alerjisinde göz belirtileri oldukça yaygındır.

Polenlerin göz yüzeyiyle temas etmesi sonucunda alerjik konjonktivit belirtileri ortaya çıkabilir.

Özellikle:

• Her iki gözde kaşıntı,
• Sulanma,
• Kızarıklık,
• Göz çevresinde rahatsızlık,
• Göz kapaklarında şişlik

görülebilir.

Gözlerde kaşıntı, kızarıklık ve sulanmanın nedenlerini ve uygulanabilecek yöntemleri göz alerjisi belirtileri ve tedavisi rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.

Polen Alerjisi ile Göz Kuruluğu Karışabilir mi?

Bazı belirtiler birbirine benzeyebilir.

Göz kuruluğunda:

• Yanma,
• Batma,
• Kumlanma hissi,
• Gözlerde yorgunluk

ön planda olabilirken alerjide kaşıntı oldukça karakteristik bir şikâyettir.

Bununla birlikte aynı kişide hem göz kuruluğu hem de alerji bulunabilir.

Gözlerde yanma, batma ve kumlanma hissi daha ön plandaysa göz kuruluğu nedenleri ve tedavisi hakkındaki rehberimizi de inceleyebilirsiniz.

Polen Alerjisi Hangi Aylarda Olur?

Polen alerjisinin zamanı hangi bitkiye karşı duyarlılık bulunduğuna ve yaşanılan bölgenin iklimine göre değişir.

Genel olarak:

Ağaç polenleri: İlkbahar döneminde daha belirgin olabilir.

Çimen polenleri: İlkbaharın sonu ve yaz döneminde artabilir.

Yabani ot polenleri: Yaz sonu ve sonbahar döneminde daha fazla görülebilir.

Ancak bu takvim Türkiye’nin her bölgesinde birebir aynı değildir.

Hava sıcaklığı, yağış miktarı ve bölgedeki bitki örtüsü polen sezonunun başlangıç ve bitiş tarihlerini değiştirebilir.

Bu nedenle kişinin belirtilerinin her yıl yaklaşık aynı dönemde ortaya çıkması hangi polenlere duyarlı olabileceği konusunda önemli bir ipucu olabilir.

Polen Alerjisi Kışın Olur mu?

Polen miktarları kış döneminde birçok bölgede azalabilir ancak alerjik burun şikâyetlerinin kışın ortaya çıkması mümkündür.

Bu durumda polen dışında:

• Ev tozu akarları,
• Küf,
• Evcil hayvan alerjenleri

gibi yıl boyunca karşılaşılabilecek başka tetikleyiciler düşünülebilir.

Dolayısıyla kış aylarında hapşıran herkesin polen alerjisi olduğu varsayılmamalıdır.

Polen Alerjisi ile Soğuk Algınlığı Nasıl Ayırt Edilir?

İki durum birbirine oldukça benzeyebilir.

Polen alerjisinde genellikle:

• Göz ve burun kaşıntısı,
• Art arda hapşırma,
• Şeffaf burun akıntısı,
• Belirli mevsimlerde tekrarlama

daha dikkat çekicidir.

Soğuk algınlığı ise viral bir enfeksiyondur ve boğaz ağrısı, kırgınlık veya başka enfeksiyon belirtileri eşlik edebilir.

Ateş, polen alerjisinin tipik bir belirtisi değildir.

Belirtilerin haftalar boyunca polen mevsimiyle birlikte devam etmesi de alerjiyi düşündürebilir.

Polen Alerjisi Bulaşıcı mı?

Hayır.

Polen alerjisi enfeksiyon değildir ve kişiden kişiye bulaşmaz.

Aynı evde yaşayan birkaç kişinin aynı dönemde hapşırması ise birbirlerinden alerji kaptıkları anlamına gelmez.

Aynı çevrede aynı polenlere maruz kalıyor olabilirler ve birden fazla kişide alerjik yatkınlık bulunabilir.

Polen Alerjisi Öksürük Yapar mı?

Polen alerjisi bazı kişilerde öksürükle ilişkili olabilir.

Burundan geriye doğru akan salgılar boğazda tahriş ve öksürük oluşturabilir.

Ayrıca astımı bulunan kişilerde polenler:

• Öksürük,
• Hırıltılı solunum,
• Göğüste sıkışma,
• Nefes darlığı

gibi belirtileri tetikleyebilir.

Özellikle nefes darlığı veya hırıltı varsa bunu yalnızca basit bir burun alerjisi olarak değerlendirmemek gerekir.

Polen Alerjisi Boğaz Ağrısı Yapar mı?

Polen alerjisinde boğazda kaşıntı veya tahriş hissi oluşabilir.

Burun tıkanıklığı nedeniyle ağızdan nefes almak veya geniz akıntısı da boğaz rahatsızlığına katkıda bulunabilir.

Ancak şiddetli boğaz ağrısı ve ateş gibi belirtiler varsa enfeksiyon gibi başka nedenler de değerlendirilmelidir.

Polen Alerjisi Baş Ağrısı Yapar mı?

Burun tıkanıklığı ve uyku kalitesinin bozulması bazı kişilerde baş ağrısıyla birlikte görülebilir.

Ancak baş ağrısının çok sayıda farklı nedeni vardır.

Polen Alerjisi Nasıl Teşhis Edilir?

Tanıda kişinin şikâyetlerinin özellikleri oldukça önemlidir.

Doktor:

• Belirtilerin hangi aylarda ortaya çıktığını,
• Evde mi dışarıda mı arttığını,
• Hangi ortamlarda tetiklendiğini,
• Ailede alerjik hastalık bulunup bulunmadığını,
• Astım veya başka alerjik hastalıkların varlığını

değerlendirebilir.

Gerekli durumlarda deri prick testi veya kandaki belirli alerjenlere karşı IgE yanıtını değerlendiren testlerden yararlanılabilir.

Ancak yalnızca bir test sonucunun pozitif olması kişinin bütün şikâyetlerinin o polenden kaynaklandığını göstermez. Sonuçlar belirtilerle birlikte değerlendirilmelidir.

Polen Alerjisine Ne İyi Gelir?

Tedavinin temelinde kişinin polen maruziyetini mümkün olduğunca azaltması ve gerektiğinde uygun ilaç tedavilerinin kullanılması bulunur.

Polenlerden tamamen kaçınmak pratik olarak mümkün değildir.

Ancak bazı basit önlemler maruziyeti azaltabilir:

• Polen yoğunluğunun yüksek olduğu dönemlerde dışarıda geçirilen zamanı düzenlemek,
• Eve gelince kıyafetleri değiştirmek,
• Yüz ve saçları temizlemek,
• Dışarıda kullanılan kıyafetlerle yatağa girmemek,
• Polen döneminde pencerelerin uzun süre açık bırakılmasını sınırlamak.

Kişinin şikâyetlerine göre ilaç tedavileri de değerlendirilebilir.

Polen Yoğunluğu Gün İçinde Değişir mi?

Evet. Polen yoğunluğu hava koşullarına ve bitki türlerine göre gün içerisinde değişiklik gösterebilir.

Kuru ve rüzgârlı havalarda havadaki polen miktarı artabilir.

Yağmur ise havadaki polenleri geçici olarak azaltabilir. Ancak hava koşullarının etkisi her polen türünde ve bölgede aynı değildir.

Polen alerjisi ciddi olan kişiler yerel polen tahminlerini takip ederek açık hava aktivitelerini buna göre planlayabilir.

Polen Alerjisinde Pencere Açılır mı?

Polen sezonunda pencereleri gün boyunca tamamen açık bırakmak ev içerisindeki polen miktarını artırabilir.

Özellikle polen yoğunluğunun yüksek olduğu günlerde pencere kullanımını sınırlandırmak faydalı olabilir.

Araç kullanırken de camları kapalı tutmak ve uygun kabin filtresi kullanmak maruziyeti azaltmaya yardımcı olabilir.

Ancak evin havalandırılması da önemlidir. Amaç evi hiç havalandırmamak değil, polen yoğunluğunu dikkate alarak uygun zamanda havalandırmaktır.

Eve Gelince Duş Almak Faydalı mı?

Dışarıda geçirilen zaman sırasında polenler:

• Saçlara,
• Cilde,
• Kıyafetlere

tutunabilir.

Eve geldikten sonra kıyafet değiştirmek ve özellikle yoğun polen maruziyetinden sonra duş almak kişinin üzerindeki polen miktarını azaltabilir.

Saçlarda biriken polenlerin yatağa taşınmasını azaltmak açısından da faydalı olabilir.

Çamaşırlar Dışarıda Kurutulur mu?

Polen sezonunda dışarıda kurutulan kıyafet ve çarşafların üzerine polenler yapışabilir.

Belirtileri yoğun olan kişiler özellikle polen miktarının yüksek olduğu günlerde çamaşırları açık havada kurutmamayı tercih edebilir.

Bu özellikle yatak çarşafları ve yastık kılıfları açısından yararlı olabilir.

Maske Polen Alerjisine Yardımcı Olur mu?

Uygun bir maske havadaki bazı parçacıkların solunum yollarına ulaşmasını azaltabilir.

Özellikle bahçe işleri, çim biçme veya polen yoğunluğunun yüksek olduğu ortamlarda maske kullanımı bazı kişilerde maruziyeti azaltmaya yardımcı olabilir.

Ancak maske gözleri korumaz. Göz belirtileri belirgin olan kişiler için polen maruziyetini azaltacak başka önlemler de gerekebilir.

Polen Alerjisinde Güneş Gözlüğü İşe Yarar mı?

Dışarıda kullanılan geniş çerçeveli veya gözü çevreleyen güneş gözlükleri polenlerin doğrudan göz yüzeyine ulaşmasını bir miktar azaltabilir.

Bu yöntem tedavinin yerine geçmez ancak özellikle göz kaşıntısı yaşayan kişilerde yardımcı bir önlem olabilir.

Gözleri sürekli ovuşturmaktan kaçınmak da önemlidir çünkü ovuşturmak tahrişi artırabilir.

Polen Alerjisi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi kişinin belirtilerine göre değişebilir.

Kullanılabilecek seçenekler arasında:

• Antihistaminikler,
• Burun kortikosteroid spreyleri,
• Bazı göz damlaları,
• Diğer alerji ilaçları

bulunabilir.

Hangi ilacın uygun olduğu kişinin yaşı, belirtileri, başka hastalıkları ve kullandığı ilaçlara göre değişebilir.

Özellikle burun açıcı bazı spreylerin uzun süre kontrolsüz kullanılması ilaç kaynaklı burun tıkanıklığına neden olabileceğinden ürünler gelişigüzel kullanılmamalıdır.

Antihistaminik Nedir?

Antihistaminikler, alerjik reaksiyonlarda rol oynayan histaminin etkilerini azaltmaya yardımcı olan ilaçlardır.

Özellikle:

• Hapşırma,
• Burun akıntısı,
• Kaşıntı,
• Göz belirtileri

üzerinde etkili olabilirler.

Bazı eski nesil antihistaminikler belirgin uyku hali oluşturabilir. Bu nedenle araç kullanacak veya dikkat gerektiren iş yapacak kişilerin kullandıkları ilacın özelliklerini bilmesi önemlidir.

Alerji Aşısı Polen Alerjisinde Kullanılır mı?

Belirli hastalarda alerjen immünoterapisi, yani halk arasında bilinen adıyla alerji aşısı değerlendirilebilir.

Bu tedavide kişinin duyarlı olduğu alerjene kontrollü şekilde maruz bırakılmasıyla bağışıklık sisteminin yanıtının zaman içerisinde değiştirilmesi amaçlanır.

İmmünoterapi herkese uygulanmaz.

Alerjinin türü, şiddeti, test sonuçları ve kişinin diğer sağlık özellikleri değerlendirilerek alerji uzmanı tarafından karar verilebilir.

Polen Alerjisi Tamamen Geçer mi?

Alerjik hastalıkların seyri kişiden kişiye değişir.

Bazı kişilerde belirtilerin şiddeti yıllar içerisinde değişebilir. Bazılarında ise her polen sezonunda tekrar ortaya çıkabilir.

Doğru tetikleyicinin belirlenmesi, maruziyetin azaltılması ve uygun tedavinin kullanılması belirtilerin kontrol altına alınmasını sağlayabilir.

Ancak “şu doğal yöntemi kullanırsanız polen alerjisi tamamen biter” gibi kesin vaatlere temkinli yaklaşmak gerekir.

Polen Alerjisi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Polen alerjisi ateş yapar mı?
Ateş polen alerjisinin tipik belirtisi değildir. Ateş varsa enfeksiyon gibi başka nedenler değerlendirilmelidir.

Polen alerjisi bulaşıcı mı?
Hayır. Alerjik bir hastalıktır ve kişiden kişiye bulaşmaz.

Polen alerjisi göz kaşıntısı yapar mı?
Evet. Gözlerde kaşıntı, kızarıklık ve sulanma yaygın belirtiler arasındadır.

Polen alerjisi öksürük yapar mı?
Geniz akıntısı veya eşlik eden astım nedeniyle öksürük görülebilir.

Polen alerjisi hangi mevsimde olur?
Duyarlı olunan bitkiye göre ilkbahar, yaz veya sonbaharda görülebilir.

Polen alerjisi testi yapılır mı?
Gerekli görülen kişilerde deri testleri veya spesifik IgE testlerinden yararlanılabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Belirtiler kişinin günlük yaşamını veya uykusunu belirgin şekilde etkiliyorsa değerlendirme faydalı olabilir.

Özellikle:

• Sürekli burun tıkanıklığı,
• Kontrol edilemeyen göz belirtileri,
• Tekrarlayan ciddi alerjik şikâyetler,
• Hırıltılı solunum,
• Göğüste sıkışma,
• Nefes darlığı

varsa sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.

Şiddetli nefes darlığı gibi ciddi solunum belirtileri ise acil değerlendirme gerektirebilir.

Sonuç

Polen alerjisi, bağışıklık sisteminin havada bulunan belirli bitki polenlerine aşırı tepki vermesi sonucunda ortaya çıkan alerjik bir durumdur.

En sık hapşırma, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, gözlerde kaşıntı ve sulanma gibi belirtiler görülür.

Belirtilerin yılın belirli dönemlerinde tekrarlaması polen alerjisini düşündürebilir. Ancak benzer şikâyetlere enfeksiyonlar veya farklı alerjenler de neden olabilir.

Polenlerden tamamen kaçınmak mümkün olmasa da maruziyeti azaltan önlemler ve uygun tedavi, kişinin günlük yaşamını önemli ölçüde rahatlatabilir.

Özellikle nefes darlığı, hırıltı veya göğüste sıkışma gibi belirtiler ortaya çıkıyorsa durum yalnızca basit bir mevsimsel burun alerjisi olarak değerlendirilmemelidir.