Doğum kontrol hapları, gebeliği önlemek amacıyla kullanılan hormonal doğum kontrol yöntemlerinden biridir. Düzenli ve doğru kullanıldığında oldukça etkili olabilmelerine rağmen hapların türü, kullanım şekli ve unutulan tabletlerde izlenecek yol birbirinden farklı olabilir.

Peki doğum kontrol hapı nedir ve nasıl koruma sağlar?

Doğum kontrol hapları temel olarak yumurtlamayı engellemek, rahim ağzındaki mukusu spermlerin geçişini zorlaştıracak şekilde değiştirmek ve gebeliğin oluşmasını güçleştiren başka hormonal etkiler oluşturmak yoluyla çalışır.

Ancak doğum kontrol hapları herkese uygun değildir. Özellikle kişinin sağlık geçmişi ve kullandığı diğer ilaçlar değerlendirilerek uygun yöntemin seçilmesi önemlidir.

Doğum Kontrol Hapı Çeşitleri Nelerdir?

Doğum kontrol haplarının tamamı aynı değildir.

Temel olarak iki gruptan söz edilebilir:

Kombine doğum kontrol hapları: Östrojen ve progestin içerir.

Yalnızca progestin içeren haplar: Östrojen içermez ve bazı kişiler için farklı bir seçenek oluşturabilir.

Bu ayrım önemlidir çünkü kullanım şekli, unutulan hapta yapılması gerekenler ve kimler için uygun oldukları değişebilir.

Bu nedenle arkadaşınızın kullandığı doğum kontrol hapının sizin için de uygun olduğunu varsaymamak gerekir.

Doğum Kontrol Hapı Nasıl Çalışır?

Kombine doğum kontrol haplarının temel etkilerinden biri yumurtlamayı baskılamaktır.

Normal adet döngüsünde yumurtalıklardan bir yumurta salınabilir. Hormonal doğum kontrol hapları bu süreci baskılayarak gebeliğin oluşma ihtimalini azaltır.

Ayrıca rahim ağzındaki mukusun yapısını değiştirerek spermlerin ilerlemesini zorlaştırabilir ve rahim iç tabakasını etkileyebilir.

Bu mekanizmalar birlikte gebelikten korunmayı sağlar.

Doğum Kontrol Hapı Nasıl Kullanılır?

Kullanım şekli ürüne göre değişir.

Bazı paketlerde 21 aktif tablet bulunurken bazı ürünlerde 28 tabletlik farklı kullanım düzenleri olabilir. Etken maddeler ve doz programları da aynı değildir.

Bu nedenle internette bulunan tek bir kullanım programını bütün doğum kontrol haplarına uygulamak doğru olmaz.

Kullanılan ilacın prospektüsü ve doktorun verdiği kullanım talimatı esas alınmalıdır.

Hapların mümkün olduğunca düzenli kullanılması etkinlik açısından önemlidir.

Doğum Kontrol Hapı Ne Zaman Korur?

Bu sorunun cevabı hapın türüne ve adet döngüsünün hangi gününde başlanıldığına bağlı olabilir.

Bazı başlangıç şekillerinde koruyucu etki hemen sağlanabilirken bazı durumlarda belirli bir süre ek korunma yöntemi gerekebilir.

Bu nedenle yeni bir doğum kontrol hapına başlayan kişinin kendi ilacının prospektüsündeki başlangıç talimatını uygulaması gerekir.

“İlk tableti aldım, artık kesin korunuyorum” varsayımı her durumda doğru değildir.

Doğum Kontrol Hapı Ne Kadar Etkilidir?

Doğum kontrol haplarının etkinliğinde doğru kullanım büyük önem taşır.

Hapların unutulması veya kullanım hataları gerçek hayattaki koruyuculuğu azaltabilir.

Kusma, ciddi ishal veya bazı ilaçlarla etkileşim gibi durumlar da bazı ürünlerde koruyuculuğu etkileyebilir.

Bu nedenle yalnızca yöntemin teorik başarı oranına değil, günlük hayatta doğru kullanılmasına da dikkat etmek gerekir.

Doğum Kontrol Hapı Unutulursa Ne Yapılmalı?

Bu, internette en çok aranan sorulardan biri ve aynı zamanda en dikkatli cevaplanması gerekenlerden.

Yapılması gerekenler:

• Kullanılan hapın türüne,
• Kaç hapın unutulduğuna,
• Paketin hangi bölümünde olunduğuna,
• Hapın ne kadar geciktiğine

göre değişebilir.

Dolayısıyla bütün haplar için geçerli “unutunca iki tane iç” gibi tek bir kural vermek doğru değildir.

Öncelikle kullanılan ürünün “unutulan tablet” bölümündeki prospektüs talimatları kontrol edilmelidir. Emin olunamıyorsa eczacı veya doktordan bilgi alınmalıdır.

Koruyuculuğun etkilenebileceği durumlarda ek bariyer yöntemi veya acil kontrasepsiyon gerekip gerekmediği de ayrıca değerlendirilmelidir.

Doğum Kontrol Hapı Kullanırken Hamile Kalınır mı?

Hiçbir doğum kontrol yöntemi yüzde 100 koruma garantisi vermez.

Doğum kontrol hapları doğru kullanıldığında oldukça etkili yöntemlerdir ancak tabletlerin unutulması ve başka kullanım hataları gebelik ihtimalini artırabilir.

Adet gecikmesi veya gebelik şüphesi varsa gebelik testi yapılması ve gerektiğinde sağlık profesyoneline başvurulması uygun olur.

Doğum Kontrol Hapı Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklardan Korur mu?

Hayır.

Bu ayrımı özellikle vurgulayalım.

Doğum kontrol hapları gebeliğin önlenmesi amacıyla kullanılır ancak HIV, HPV ve diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz.

Cinsel yolla bulaşabilen yaygın enfeksiyonlardan biri hakkında ayrıntılı bilgi için HPV belirtileri, bulaşma yolları ve korunma yöntemleri rehberimizi de inceleyebilirsiniz.

Doğum Kontrol Hapının Yan Etkileri Nelerdir?

Yan etkiler kullanılan hormonlara ve kişiye göre değişebilir.

Bazı kişilerde başlangıç döneminde:

• Bulantı,
• Baş ağrısı,
• Göğüslerde hassasiyet,
• Ara kanama veya lekelenme,
• Adet düzeninde değişiklik

gibi etkiler görülebilir.

Bu şikâyetlerin bazıları zaman içerisinde azalabilir. Ancak ciddi veya devam eden yan etkilerde sağlık profesyoneline danışılmalıdır.

Kişinin ilacı kendi kendine değiştirip başka bir hormonal ürüne başlaması uygun değildir.

Doğum Kontrol Hapı Kilo Aldırır mı?

Bu konuda oldukça fazla yanlış bilgi bulunuyor.

Doğum kontrol hapı kullanan bazı kişiler kilo değişikliği bildirebilir ancak her kullanıcının mutlaka kilo alacağı söylenemez.

Vücut ağırlığı beslenme, fiziksel aktivite, yaş, hormonal faktörler ve başka birçok değişkenden etkilenir.

Hap kullanımından sonra belirgin veya hızlı kilo değişimi yaşanıyorsa bunun yalnızca ilaca bağlı olduğu varsayılmadan değerlendirilmesi daha doğru olur.

Doğum Kontrol Hapı Adeti Düzenler mi?

Kombine hormonal doğum kontrol hapları kullanılırken kanama düzeninde değişiklik meydana gelebilir.

Bazı kişilerde kanamalar daha düzenli, daha hafif veya daha az ağrılı hale gelebilir.

Ancak hap kullanımı sırasında görülen çekilme kanaması ile doğal adet döngüsündeki kanama aynı hormonal mekanizmanın sonucu değildir.

Ayrıca adet düzensizliğinin altında farklı sağlık sorunları bulunabileceğinden yalnızca adet düzenlemek amacıyla kendi kendine hormonal ilaç başlanmamalıdır.

Doğum Kontrol Hapı Adeti Keser mi?

Kullanılan ürüne ve kullanım düzenine bağlı olarak kanama miktarı azalabilir. Bazı kullanım rejimlerinde kanama görülmeyebilir.

Bu durumun normal olup olmadığı kişinin kullandığı ürün ve gebelik olasılığı gibi faktörlerle birlikte değerlendirilmelidir.

Beklenmedik şekilde adet/kanama olmaması ve gebelik ihtimali bulunması durumunda gebelik testi düşünülebilir.

Doğum Kontrol Hapı Sivilcelere İyi Gelir mi?

Bazı kombine doğum kontrol hapları belirli kişilerde aknenin azalmasına yardımcı olabilir.

Ancak bütün doğum kontrol haplarının sivilce üzerinde aynı etkiye sahip olduğunu söylemek doğru değildir.

Ayrıca hormonal doğum kontrol hapını yalnızca kozmetik amaçla kendi kendine kullanmaya başlamak uygun değildir. Aknenin şiddetine ve nedenlerine göre farklı tedavi seçenekleri bulunabilir.

Doğum Kontrol Hapı Tüylenmeye İyi Gelir mi?

Bazı hormonal doğum kontrol yöntemleri androjenlerle ilişkili belirtilerin yönetiminde kullanılabilir.

Özellikle Polikistik Over Sendromu (PKOS) bulunan bazı kişilerde adet düzensizliği, akne veya aşırı kıllanma gibi şikâyetlerin yönetiminde kombine hormonal yöntemlerden yararlanılabilir.

Doğum Kontrol Hapı Kısırlık Yapar mı?

Doğum kontrol haplarının gelecekte kalıcı olarak kısırlığa yol açtığı düşüncesi yaygın bir yanlış inanıştır.

Hormonal doğum kontrol bırakıldıktan sonra doğurganlığın geri dönme süresi kullanılan yönteme ve kişiye göre değişebilir.

Ancak kişinin daha önceden var olan ve doğurganlığı etkileyen bir sağlık sorunu, hap bırakıldıktan sonra ortaya çıkmış gibi fark edilebilir.

Örneğin hap kullanımı sırasında baskılanmış olan adet düzensizlikleri ilaç bırakıldığında yeniden görülebilir.

Doğum Kontrol Hapı Kullanırken Sigara İçilir mi?

Özellikle östrojen içeren kombine hormonal doğum kontrol yöntemlerinde sigara kullanımı önemli bir risk faktörüdür.

Yaş ve diğer kalp-damar risk faktörleri de değerlendirmeyi etkiler.

Özellikle 35 yaş ve üzerindeki sigara kullanan kişilerde kombine hormonal yöntemler ciddi kardiyovasküler riskler nedeniyle uygun olmayabilir.

Bu nedenle sigara kullanımı hormonal doğum kontrol yöntemi seçilirken doktora mutlaka bildirilmelidir.

Doğum Kontrol Hapı Pıhtılaşma Riskini Artırır mı?

Östrojen içeren kombine hormonal doğum kontrol yöntemleri venöz tromboembolizm, yani toplardamarda kan pıhtısı oluşma riskini artırabilir.

Risk her kişide aynı değildir.

Önceden pıhtı öyküsü, bazı kalıtsal pıhtılaşma bozuklukları, sigara kullanımı ve başka sağlık durumları yöntemin uygunluğunu etkileyebilir.

Bu nedenle doğum kontrol hapına başlamadan önce kişinin sağlık öyküsünün değerlendirilmesi önemlidir.

Kimler Doğum Kontrol Hapı Kullanırken Özellikle Dikkat Etmeli?

Özellikle östrojen içeren haplar herkes için uygun olmayabilir.

Örneğin:

• Daha önce kan pıhtısı geçirenler,
• Bazı kalp-damar hastalıkları bulunanlar,
• Kontrolsüz yüksek tansiyonu olanlar,
• Aura ile seyreden migreni bulunanlar,
• Belirli karaciğer hastalıkları bulunanlar,
• Bazı meme kanseri öykülerinde,
• Belirli yaşın üzerindeki sigara kullanıcılarında

yöntem seçimi özellikle dikkatli yapılmalıdır.

Bu liste kişinin kendi kendine “Ben hap kullanamam” sonucuna varması için değil, doğum kontrol yöntemi seçiminin neden kişiselleştirilmesi gerektiğini göstermek içindir.

Doğum Kontrol Hapı Kullanırken Hangi Belirtiler Önemlidir?

Hormonal doğum kontrol kullanırken yeni ve ciddi bir sağlık sorunu ortaya çıkarsa değerlendirme gerekebilir.

Özellikle:

• Ani nefes darlığı,
• Göğüs ağrısı,
• Tek bacakta belirgin şişlik veya ağrı,
• Ani görme bozukluğu,
• Yeni gelişen ciddi nörolojik belirtiler

acil değerlendirme gerektirebilir.

Bu tür belirtilerde bir sonraki rutin kontrolü beklemek doğru değildir.

Doğum Kontrol Hapı ile Antibiyotik Kullanılır mı?

“Her antibiyotik doğum kontrol hapının etkisini bozar” şeklindeki yaygın inanış doğru değildir.

Ancak bazı ilaçlar hormonal kontraseptiflerin etkinliğini azaltabilir. Özellikle belirli enzim indükleyici ilaçlar önemlidir.

Ayrıca kusma veya şiddetli ishal hapın emilimini etkileyebilir.

Bu nedenle yeni bir ilaç reçete edildiğinde kullanılan doğum kontrol hapının doktora veya eczacıya bildirilmesi iyi bir uygulamadır.

Ertesi Gün Hapı ile Doğum Kontrol Hapı Aynı mı?

Hayır.

Düzenli kullanılan doğum kontrol hapları rutin kontrasepsiyon amacıyla kullanılır.

Ertesi gün hapı olarak bilinen ürünler ise korunmasız cinsel ilişki veya kullanılan yöntemde sorun yaşanması sonrasında değerlendirilen acil kontrasepsiyon yöntemleridir.

İki ürün grubunun kullanım şekli ve amaçları birbirinden farklıdır.

Acil kontrasepsiyonun düzenli doğum kontrol yönteminin yerine sürekli kullanılması uygun değildir.

Doğum Kontrol Hapı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Doğum kontrol hapı yüzde 100 korur mu?
Hayır. Hiçbir doğum kontrol yöntemi yüzde 100 garanti sağlamaz. Doğru ve düzenli kullanım etkinliği önemli ölçüde artırır.

Hapı her gün aynı saatte almak gerekir mi?
Düzenli kullanım önemlidir. Zamanlama konusundaki tolerans kullanılan hapın türüne göre değişebileceği için ürün talimatına uyulmalıdır.

Hap unutulursa iki tane içilir mi?
Her ürün ve her unutma durumu için tek bir kural yoktur. Prospektüsteki unutulan tablet talimatı takip edilmelidir.

Doğum kontrol hapı HPV’den korur mu?
Hayır. Doğum kontrol hapları cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumaz.

Doğum kontrol hapı reçetesiz başlanmalı mı?
Hormonal kontrasepsiyon seçilirken kişinin sağlık öyküsü ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi önemlidir. Bu nedenle uygun yöntem konusunda sağlık profesyoneline danışılması daha güvenlidir.

Sonuç

Doğum kontrol hapları, gebeliğin önlenmesinde kullanılan etkili hormonal yöntemlerden biridir. Ancak bütün doğum kontrol hapları aynı değildir ve kullanım şekilleri içerdikleri hormonlara göre değişebilir.

Hapların düzenli kullanılması önemlidir. Unutulan tabletlerde yapılması gerekenler ise kullanılan ürünün türüne ve unutmanın zamanına göre değişebileceğinden ürünün kendi talimatı esas alınmalıdır.

Doğum kontrol haplarının cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumadığı da unutulmamalıdır.

Özellikle pıhtı öyküsü, migren, kalp-damar hastalıkları veya sigara kullanımı gibi faktörler varsa uygun doğum kontrol yönteminin sağlık profesyoneliyle birlikte belirlenmesi daha güvenli bir yaklaşımdır.