Kolesterol, vücutta doğal olarak bulunan, yağ benzeri bir maddedir. Genellikle olumsuz bir şey gibi algılansa da aslında kolesterol yaşam için gereklidir. Hücre zarlarının yapımında, bazı hormonların (östrojen, testosteron, kortizol gibi), D vitamininin ve safra asitlerinin üretiminde önemli rol oynar. Kolesterolün büyük bir kısmı karaciğer tarafından üretilir; geri kalanı ise hayvansal kaynaklı besinlerle alınır.

Kolesterol kanda tek başına dolaşamaz. Taşınması için lipoprotein adı verilen taşıyıcılara ihtiyaç duyar. En çok bilinen iki türü LDL ve HDL’dir.

• LDL (Düşük yoğunluklu lipoprotein) genellikle “kötü kolesterol” olarak bilinir. Kandaki LDL seviyesi yükseldiğinde, kolesterol damar duvarlarında birikmeye başlar. Bu birikimler zamanla damarların daralmasına ve sertleşmesine (ateroskleroz) yol açabilir. Sonuç olarak kalp krizi ve inme riski artar.

• HDL (Yüksek yoğunluklu lipoprotein) ise “iyi kolesterol” olarak adlandırılır. HDL, damar duvarlarında biriken kolesterolü toplayarak karaciğere taşır ve vücuttan atılmasına yardımcı olur. Bu nedenle HDL seviyesinin yüksek olması kalp-damar sağlığı açısından koruyucudur.

Toplam kolesterol, LDL, HDL ve trigliserid değerlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Sadece toplam kolesterolün yüksek olması tek başına yeterli bir gösterge değildir; oranlar da önemlidir.

Yüksek kolesterol çoğu zaman belirti vermez. Bu yüzden “sessiz tehlike” olarak adlandırılır ve genellikle rutin kan tahlilleriyle fark edilir. Beslenme alışkanlıkları, genetik faktörler, hareketsiz yaşam, sigara kullanımı ve stres kolesterol seviyelerini etkileyebilir.

Kolesterolü dengelemek için doymuş ve trans yağlardan uzak durmak, lifli gıdalar tüketmek, düzenli egzersiz yapmak ve ideal kiloyu korumak önemlidir. Bazı durumlarda ise doktor kontrolünde ilaç tedavisi gerekebilir.