Günlük hayatta “narsist” kelimesi; kendisini fazla önemseyen, sürekli ilgi bekleyen veya başkalarının duygularını önemsemeyen kişiler için sıkça kullanılıyor. Özellikle sosyal medyada ilişkilerle ilgili içeriklerde bu kavramla çok sık karşılaşmak mümkün.

Ancak kendini beğenmiş veya bencil davranmak ile Narsistik Kişilik Bozukluğu (NKB) aynı şey değildir.

Peki narsist nedir?

Narsisizm, kişinin kendisine ilişkin algısı, başkalarından beklediği ilgi ve kişiler arası ilişkileriyle bağlantılı çeşitli kişilik özelliklerini ifade edebilir. Narsistik özellikler farklı insanlarda farklı düzeylerde bulunabilir.

Narsistik Kişilik Bozukluğu ise kişinin yaşamının farklı alanlarını etkileyen kalıcı örüntülerle karakterize edilen ve ruh sağlığı uzmanı tarafından değerlendirilmesi gereken bir kişilik bozukluğudur.

Bu nedenle birkaç davranışa bakarak bir kişiye “narsist” veya “NKB hastası” tanısı koymak doğru değildir.

Narsistik Kişilik Bozukluğu Nedir?

Narsistik Kişilik Bozukluğu; kişinin kendisini aşırı önemli görmesi, yoğun hayranlık ihtiyacı ve kişiler arası ilişkilerde empatiyle ilgili güçlükler gibi özelliklerin görülebildiği bir kişilik bozukluğudur.

Ancak tanı yalnızca tek bir özelliğin bulunmasına dayanmaz.

Bir kişinin zaman zaman kendisini övmesi, takdir edilmek istemesi veya bencil davranması onun Narsistik Kişilik Bozukluğu olduğu anlamına gelmez.

Değerlendirmede davranışların uzun süredir devam edip etmediği, farklı durumlarda görülüp görülmediği ve kişinin ilişkilerini veya günlük yaşamını ne ölçüde etkilediği önem taşır.

Narsist Kişinin Belirtileri Nelerdir?

Narsistik Kişilik Bozukluğu bulunan kişilerde farklı özellikler görülebilir.

Bunlar arasında:

• Kendini aşırı önemli görme,
• Başarılarını veya yeteneklerini abartma,
• Sürekli takdir ve hayranlık bekleme,
• Özel muamele görmesi gerektiğini düşünme,
• Başkalarından kendi amaçları doğrultusunda yararlanma,
• Başkalarının duygu ve ihtiyaçlarını anlamakta veya önemsemekte güçlük,
• Başkalarını kıskanma veya başkalarının kendisini kıskandığına inanma,
• Kibirli davranışlar

yer alabilir.

Ancak bu maddeler bir internet tanı testi değildir.

Bir kişide bunlardan bazılarını gözlemlemek o kişinin Narsistik Kişilik Bozukluğu olduğunu kanıtlamaz.

Narsistik Özellikler ile Narsistik Kişilik Bozukluğu Aynı mı?

Hayır. Bu ayrım yazımızın en önemli noktalarından biri.

Bir kişi zaman zaman kendisini ön plana çıkarabilir, eleştirilmekten hoşlanmayabilir veya başkalarının takdirini isteyebilir. Bunlar tek başına psikiyatrik bir bozukluk anlamına gelmez.

Narsistik özellikler kişilik özelliklerinin belirli bir bölümünü ifade edebilir.

Narsistik Kişilik Bozukluğu ise daha kalıcı, yaygın ve kişinin yaşamını veya ilişkilerini önemli ölçüde etkileyebilen bir örüntüdür.

Dolayısıyla günlük dilde kullanılan “narsist insan” kavramıyla klinik tanıyı birbirinden ayırmak gerekir.

Narsist İnsan Nasıl Anlaşılır?

İnternette “Bir narsisti 5 dakikada anlayabileceğiniz 10 işaret” gibi içerikler oldukça popüler.

Gerçekte durum bu kadar basit değildir.

Bir insanın davranışlarını gözlemleyerek onunla ilişkinizin size iyi gelip gelmediğini değerlendirebilirsiniz. Ancak davranışlardan yola çıkarak psikiyatrik tanı koymak farklı bir konudur.

Örneğin kişinin sürekli küçümseyici konuşması veya sınırlarınıza saygı göstermemesi sizin açınızdan önemli bir ilişki problemi olabilir.

Bu davranışın problemli olduğunu söylemek için karşıdaki kişinin NKB tanısı almış olması gerekmez.

Narsistler Empati Kuramaz mı?

Narsisizm hakkında sık kullanılan ifadelerden biri “narsistlerin hiç empatisi yoktur” cümlesidir.

Bu ifade fazla genelleyicidir.

Narsistik Kişilik Bozukluğu değerlendirmesinde başkalarının duygu ve ihtiyaçlarını tanımakta veya bunlarla özdeşleşmekte güçlük önemli özelliklerden biri olabilir.

Ancak insan davranışları siyah-beyaz değildir. Empati becerileri kişiden kişiye ve duruma göre değişebilir.

Bu nedenle bir kişinin empati göstermediği tek bir olaydan hareketle narsist olduğu sonucuna varılamaz.

Narsistler Eleştiriye Nasıl Tepki Verir?

Kişinin kendisine ilişkin güçlü ve olumlu bir imajı koruma ihtiyacı nedeniyle eleştiri bazı kişilerde yoğun tepkiye yol açabilir.

Öfke, küçümseme, savunmaya geçme veya geri çekilme gibi farklı tepkiler görülebilir.

Ancak eleştiriyi sevmemek de tek başına narsisizm belirtisi değildir.

Pek çok insan eleştirildiğinde savunmacı davranabilir. Klinik değerlendirmede tek bir davranış yerine kişinin genel ve uzun süreli davranış örüntüsüne bakılır.

Narsist Kişiler İlişkilerde Nasıl Davranır?

Narsistik özellikler kişiler arası ilişkileri etkileyebilir.

Yoğun ilgi ve onay beklentisi, karşı tarafın ihtiyaçlarının geri planda kalması, eleştiriye karşı hassasiyet veya kişinin kendisine özel davranılmasını beklemesi ilişkilerde çatışmaya yol açabilir.

Fakat burada çok önemli bir nokta var:

Her kötü ilişki narsistik ilişki değildir.

Bir partnerin kıskanç, kaba, ilgisiz veya bencil davranması otomatik olarak Narsistik Kişilik Bozukluğu olduğu anlamına gelmez.

Bir ilişkinin sağlıklı olup olmadığını değerlendirmek için karşı tarafa psikiyatrik etiket koymak zorunda da değilsiniz.

“Love Bombing” Narsist Belirtisi mi?

Sosyal medyada narsisizmle birlikte sık kullanılan kavramlardan biri love bombing, yani yoğun ilgi bombardımanıdır.

İlişkinin başlangıcında aşırı ilgi, yoğun mesajlaşma, büyük vaatler veya hızlı biçimde yakınlık kurulması bazı problemli ilişki dinamiklerinde görülebilir.

Ancak bir kişinin ilişkinin başlangıcında çok ilgili davranması tek başına Narsistik Kişilik Bozukluğu olduğunu göstermez.

Benzer davranışların arkasında farklı kişilik özellikleri, ilişki alışkanlıkları veya başka nedenler bulunabilir.

Gaslighting Narsisizm midir?

Gaslighting, kişinin başka bir insanın kendi algısından veya yaşadığı olaylardan şüphe etmesine neden olan manipülatif davranışları ifade etmek için kullanılan bir kavramdır.

Narsistik özellikleri bulunan bazı kişiler manipülatif davranışlar gösterebilir. Ancak gaslighting yalnızca Narsistik Kişilik Bozukluğu bulunan kişilerin yaptığı bir davranış değildir.

Dolayısıyla:

Gaslighting yapan kişi = kesin narsist

şeklinde bir denklem kurmak doğru değildir.

Davranışın zarar verici olup olmadığı ile kişinin psikiyatrik tanısı birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.

Narsistik Kişilik Bozukluğu Neden Olur?

Narsistik Kişilik Bozukluğunun tek bir nedeni olduğu düşünülmez.

Kişiliğin gelişiminde:

• Genetik özellikler,
• Mizaç,
• Çocukluk deneyimleri,
• Aile ve çevre,
• Kişiler arası deneyimler

gibi birçok faktörün karmaşık etkileşimi rol oynayabilir.

Bu nedenle “Çocukken çok övülen herkes narsist olur” veya “ailesi ilgilenmediği için narsist oldu” gibi tek nedene dayanan açıklamalar bilimsel açıdan fazla basittir.

Narsistlik Genetik mi?

Kişilik özelliklerinin oluşumunda genetik faktörlerin rolü vardır ancak Narsistik Kişilik Bozukluğunu tek bir genle açıklamak mümkün değildir.

Genetik yatkınlık ile çevresel ve gelişimsel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülmektedir.

Ailesinde Narsistik Kişilik Bozukluğu bulunan bir kişinin mutlaka aynı bozukluğu geliştireceği sonucuna varılamaz.

Narsistik Kişilik Bozukluğu Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı bir psikiyatri uzmanı veya uygun ruh sağlığı profesyonelinin klinik değerlendirmesiyle konur.

Değerlendirmede kişinin:

• Uzun dönemli davranış örüntüleri,
• Kendisine ilişkin algısı,
• Kişiler arası ilişkileri,
• Duygusal tepkileri,
• Günlük yaşamındaki işlevselliği

gibi farklı alanlar ele alınır.

Başka psikolojik veya psikiyatrik durumların benzer davranışlara yol açabileceği de dikkate alınır.

Bu nedenle sosyal medyadaki testler veya partnerinizin doldurduğu bir “Narsist misin?” testi klinik tanının yerini tutmaz.

Narsistik Kişilik Bozukluğu Tedavi Edilebilir mi?

Tedavide temel yaklaşım psikoterapidir.

Terapi kişinin kendisini ve davranış örüntülerini daha iyi anlamasına, ilişkilerindeki güçlükleri fark etmesine ve daha sağlıklı başa çıkma yöntemleri geliştirmesine yardımcı olabilir.

Tedavinin süresi ve yöntemi kişinin ihtiyaçlarına göre değişebilir.

Narsistik Kişilik Bozukluğunu doğrudan ortadan kaldıran özel bir ilaç bulunmaz. Ancak depresyon veya anksiyete gibi eşlik eden başka durumlar varsa bunların tedavisinde ilaç kullanılabilir.

Bir Narsistle Nasıl Başa Çıkılır?

Bu soru internette çok aranıyor ancak önce “karşımdaki kesin narsist” varsayımından uzaklaşmak gerekir.

Sizi sürekli rahatsız eden bir ilişkide tanıdan bağımsız olarak kendi sınırlarınızı değerlendirebilirsiniz.

Örneğin:

• Kişisel sınırlarınızı açıkça ifade etmek,
• Kabul etmeyeceğiniz davranışları belirlemek,
• Sürekli tartışmaya çekilmekten kaçınmak,
• Güvendiğiniz insanlardan destek almak,
• Gerektiğinde psikolojik destek almak

yararlı olabilir.

Özellikle ilişkinizde tehdit, kontrol, fiziksel veya psikolojik şiddet bulunuyorsa mesele karşı tarafın narsist olup olmadığını belirlemekten daha önemlidir.

Narsist Birini Değiştirebilir misiniz?

Bir kişinin kişilik özelliklerini başka bir insanın tek başına değiştirmesi mümkün değildir.

Değişim için kişinin kendi davranışlarını fark etmesi ve üzerinde çalışmaya istekli olması gerekir.

Bu nedenle “Onu yeterince seversem narsistliği geçer” veya “Doğru davranırsam onu değiştiririm” şeklindeki beklentiler sağlıklı olmayabilir.

Kendi kontrolünüz altında olan bölüm, sizin ilişkideki sınırlarınız ve kararlarınızdır.

Narsist Kişilik Hakkında Sık Sorulan Sorular

Her bencil insan narsist midir?
Hayır. Bencil davranışlar göstermek tek başına Narsistik Kişilik Bozukluğu anlamına gelmez.

Narsistler sevebilir mi?
İnsanların duygusal kapasitesini yalnızca bir tanı üzerinden “sevebilir/sevemez” şeklinde ayırmak doğru değildir. NKB kişiler arası ilişkileri zorlaştırabilir ancak her birey farklıdır.

Narsist olduğunu kişi bilir mi?
Kişinin kendi davranışlarına ilişkin farkındalığı değişebilir. Bazı kişiler sorunlarının farkında olabilirken bazıları davranışlarının ilişkileri üzerindeki etkisini görmekte güçlük yaşayabilir.

Narsist özür diler mi?
Bir kişinin özür dileyip dilememesi NKB tanısı koymak için kullanılabilecek bir kriter değildir.

Narsistlik yaş ilerledikçe geçer mi?
Kişilik özellikleri yaşam boyunca değişiklik gösterebilir ancak Narsistik Kişilik Bozukluğunun belirli bir yaşta kendiliğinden tamamen ortadan kalkacağı söylenemez.

Ne Zaman Profesyonel Destek Alınmalı?

Kendi davranışlarınızın ilişkilerinizi sürekli olumsuz etkilediğini fark ediyorsanız veya başka bir kişiyle ilişkiniz nedeniyle yoğun stres yaşıyorsanız ruh sağlığı profesyonelinden destek almak faydalı olabilir.

Bunun için önce karşıdaki kişinin bir kişilik bozukluğu olduğunu kanıtlamanız gerekmez.

Amaç internette birisine “narsist” etiketi koymak değil, yaşanan davranışların ve ilişkinin sizin üzerinizdeki etkisini sağlıklı biçimde değerlendirmektir.

Sonuç

Narsist kelimesi günlük hayatta oldukça geniş anlamda kullanılsa da narsistik özelliklerle Narsistik Kişilik Bozukluğu aynı şey değildir.

Kendini önemseme, yoğun hayranlık beklentisi, özel muamele görme isteği ve empatiyle ilgili güçlükler NKB’de görülebilen özellikler arasındadır. Ancak birkaç davranış gözlemleyerek bir kişiye tanı koymak mümkün değildir.

Özellikle sosyal medyadaki “narsist partner belirtileri” listelerini klinik tanı aracı olarak kullanmamak gerekir.

Bir ilişkide zarar verici davranışlar varsa bunların problem olduğunu söylemek için karşıdaki kişiye psikiyatrik bir etiket koymak da gerekli değildir.