Cildimizdeki benlerin büyük bölümü zararsızdır. Ancak mevcut bir bende meydana gelen değişiklik veya sonradan ortaya çıkan sıra dışı bir leke bazen değerlendirilmesi gereken bir durum olabilir. ABCDE kuralı, özellikle melanom açısından dikkat çekebilecek bazı özelliklerin hatırlanmasını kolaylaştıran bir yöntemdir.

ABCDE; Asymmetry (Asimetri), Border (Kenar), Color (Renk), Diameter (Çap) ve Evolving (Değişim) kelimelerinin baş harflerinden oluşur. Dermatologlar bu özellikleri insanların ciltlerindeki şüpheli değişiklikleri daha kolay fark edebilmesine yardımcı olmak amacıyla kullanır.

Ancak önemli bir nokta var: ABCDE kriterlerinden birinin bulunması kişinin melanom olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde bir lezyonun bütün kriterleri taşımaması da tek başına melanomu dışlamaz. Kesin değerlendirme için dermatoloji muayenesi gerekir. NCI, bazı melanomların ABCDE özelliklerinin yalnızca bir veya ikisini gösterebileceğini belirtiyor.

A – Asimetri Ne Demek?

ABCDE kuralındaki A, Asymmetry yani asimetri anlamına gelir.

Bir benin veya pigmentli bölgenin ortasından hayali bir çizgi geçirildiğinde iki yarısının birbirine benzememesi dikkat edilmesi gereken özelliklerden biridir.

AAD bunu, lekenin bir yarısının diğer yarısından farklı olması şeklinde tanımlar.

Bununla birlikte yalnızca asimetrik bir bene bakarak kanser teşhisi konulamaz.

B – Kenar Düzensizliği Nedir?

B, Border yani kenar anlamına gelir.

Benin çevresinin düzenli ve belirgin olması yerine girintili, çıkıntılı, düzensiz veya sınırlarının net seçilememesi değerlendirilmesi gereken özelliklerden biri olabilir.

NCI, melanomla ilişkili olabilecek kenarların düzensiz, çentikli veya bulanık görünebileceğini belirtiyor.

Özellikle daha önce düzgün sınırlara sahip olan bir benin kenarlarında zaman içerisinde değişiklik oluşması dikkate alınmalıdır.

C – Renk Değişikliği Ne Anlama Gelir?

C, Color yani renk anlamına gelir.

Bir benin tamamının aynı renkte olmaması ve farklı bölgelerinde farklı renk tonlarının görülmesi ABCDE değerlendirmesinde kullanılan özelliklerden biridir.

Kahverengi ve siyahın farklı tonlarının yanında bazı melanomlarda beyaz, kırmızı veya mavi gibi farklı renk alanları da görülebilir.

Burada da tek başına renk farklılığının tanı koydurmadığını unutmamak gerekir.

D – Benin Çapı Neden Önemlidir?

D, Diameter yani çap anlamına gelir.

ABCDE kuralında sık kullanılan referanslardan biri 6 milimetredir. Melanomlar tanı sırasında çoğunlukla 6 mm’den büyük olabilir.

Ancak bu rakam kesin bir sınır değildir.

AAD özellikle melanomların 6 milimetreden küçük olabileceğini de belirtiyor. Dolayısıyla “Benim ben’im 6 mm’den küçük, o halde kesinlikle sorun yok” şeklinde düşünmek doğru değildir.

Çap değerlendirmesi diğer özelliklerle ve özellikle zaman içerisindeki değişimle birlikte ele alınmalıdır.

E – Değişim Neden Önemlidir?

E, Evolving yani değişim/gelişim anlamına gelir.

Bir benin zaman içerisinde:

• Boyutunun değişmesi,
• Şeklinin değişmesi,
• Renginin değişmesi,
• Çevresindeki diğer benlerden farklı görünmeye başlaması

dikkat edilmesi gereken durumlardır.

ABCDE kriterleri içerisinde değişimin özellikle önemli olmasının nedeni, kişinin daha önce bildiği bir ben üzerinde yeni bir farklılık fark edebilmesidir. AAD ve NCI, zaman içinde boyut, şekil veya renkte meydana gelen değişimleri melanom açısından değerlendirilmesi gereken işaretler arasında gösteriyor.

Her Melanom ABCDE Kuralına Uyar mı?

Hayır.

ABCDE kuralı oldukça kullanışlı bir farkındalık aracıdır ancak melanomun bütün olası görünümlerini kapsamaz. Melanom farklı biçimlerde ortaya çıkabilir ve bazı vakalar klasik ABCDE özelliklerinin tamamını göstermeyebilir.

Bu nedenle yalnızca bir kontrol listesini kullanarak kişinin kendi kendine tanı koymaya çalışması doğru değildir.

Yeni ortaya çıkan veya diğerlerinden belirgin biçimde farklı görünen bir leke de dikkate alınmalıdır.

Benlerde Kaşıntı veya Kanama Önemli mi?

Bazı melanomlarda kaşıntı, ağrı veya kanama görülebilir. Ancak melanom hiçbir ağrı veya rahatsızlık oluşturmadan da bulunabilir.

Bu nedenle yalnızca “Acımıyor, o halde önemli değildir” şeklinde bir değerlendirme yapılmamalıdır.

İyileşmeyen bir yara, değişen bir leke veya diğerlerinden farklı görünen yeni bir oluşum da profesyonel değerlendirme gerektirebilir.

Cilt Kontrolü Yaparken Nerelere Bakılmalı?

Cilt kanseri yalnızca sürekli güneş gören bölgelerde ortaya çıkmaz.

AAD; avuç içleri, ayak tabanları ve tırnak çevresi gibi daha az akla gelen bölgelerin de kontrol edilmesinin önemli olduğunu belirtiyor. Özellikle koyu cilt tonlarında bazı cilt kanserleri güneşe fazla maruz kalmayan bölgelerde görülebilir.

Kişinin mevcut benlerinin genel görünümünü tanıması, ileride ortaya çıkabilecek değişiklikleri fark etmesini kolaylaştırabilir.

Ne Zaman Dermatoloğa Başvurulmalı?

Bir ben veya pigmentli lezyonda ABCDE özelliklerinden biri fark edildiğinde, yeni ve sıra dışı bir leke ortaya çıktığında ya da mevcut bir oluşum değişmeye başladığında dermatoloji uzmanına başvurmak uygun olur.

AAD özellikle değişen, diğerlerinden farklı görünen, kaşınan veya kanayan oluşumların dermatolog tarafından değerlendirilmesini öneriyor.

Fotoğrafa bakarak veya internet üzerindeki karşılaştırma görselleriyle kesin tanı koymak mümkün değildir.

ABCDE Kuralı Kanser Teşhisi Koyar mı?

Hayır. Bu ayrımı yazımızda özellikle belirgin hale getirelim.

ABCDE kuralının amacı kişinin cildindeki bazı değişiklikleri fark etmesine yardımcı olmaktır. Melanom teşhisi koymak için kullanılamaz.

Şüpheli bir lezyonun değerlendirilmesi hekim tarafından yapılır. Gerektiğinde dermatolojik inceleme ve ileri değerlendirmeler uygulanabilir.

Sonuç

ABCDE kuralı, benlerde melanom açısından dikkat edilmesi gereken bazı özelliklerin hatırlanmasını kolaylaştırır:

A: Asimetri
B: Kenar düzensizliği
C: Renk farklılığı
D: Çap
E: Zaman içerisindeki değişim

Ancak bu kriterler kişinin kendi kendine melanom teşhisi koyması için kullanılmamalıdır. Özellikle yeni oluşan, değişen veya diğerlerinden farklı görünen bir cilt lezyonu varsa dermatoloji uzmanının değerlendirmesi gerekir.